Life for Life
"Το θαύμα δεν είναι πουθενά
παρά κυκλοφορεί μέσα
στις φλέβες του ανθρώπου!!!"


"The marvel nowhere is not,
despite it circulates in
the veins of the pesrson!!!"


ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ ΜΑΣ
Εμείς στο χωριό μας έχουμε ακόμα αυλές. Εκεί μαζευόμαστε, αμπελοφιλοσοφούμε, καλαμπουρίζουμε, ψιλοτσακωνόμαστε
μέχρι τις... πρώτες πρωινές ώρες
! Κοπιάστε ν' αράξουμε!!!

-Χτυπήστε στην ΑΥΛΟΠΟΡΤΑ να σας υποδεχτούμε!
-Aναζητείστε το"Ποίημα του μήνα" στο τέλος της σελίδας.

3.4.17

To δημοτικό τραγούδι, η αυθεντικότερη πηγή της λαϊκής έκφρασης

Το δημοτικό τραγούδι αποτελεί για εδώ και σχεδόν μία χιλιετία την πλέον αυθεντική έκφανση της λαϊκής λογοτεχνίας, όπως αυτή διαμορφώθηκε στην ευρύτερη περιοχή της βαλκανικής χερσονήσου! Αντλεί το περιεχόμενο του πρωτίστως από την προφορική λαϊκή παράδοση και διαχρονικά βιώνεται ως λαϊκό τραγούδι και λιγότερο ως λογοτεχνικό ποιητικό είδος. Άλλωστε, όπως καταμαρτυρεί η έρευνα της επιστήμης της λαογραφίας επί των 1203 δημοτικών τραγουδιών που μας διασώζει ως και σήμερα, το δημοτικό τραγούδι είναι πολύ συχνά σχετισμένο με τη μουσική και τον χορό! 
Το δημοτικό τραγούδι πρέπει σίγουρα να συνδεθεί με όλες τις μορφές της κοινωνικής δραστηριότητας του λαού. Στην περίπτωση, μάλιστα, του Κλέφτικου τραγουδιού, είναι σίγουρο πως το δημοτικό τραγούδι βιώνεται και ως μία διαχρονική αντίδραση στην αυταρχική εξουσία που καταπιέζει τις ελευθερίες και τα δικαιώματα των ανθρώπων, ενώ περίοπτη θέση στο περιεχόμενο του κατέχει και το εξωλογικό/υπερφυσικό στοιχείο! Σαν λογοτεχνικό αλλά και μουσικό είδος είναι σαφές πως το δημοτικό τραγούδι δεν προέκυψε τυχαία. Αντιθέτως, πρέπει οπωσδήποτε να συνδεθεί με προγενέστερα ή ακόμα και αρχαία μουσικά και ποιητικά είδη που αναδιαμορφώθηκαν, και μέσα από την μετάλλαξη αυτή κατά τα μεταβυζαντινά χρόνια προέκυψε το ιστορικό αυτό είδος. Δεν αποκλείεται μάλιστα, ακόμα και νεότερα δημοτικά τραγούδια, που διασώζονται κυρίως χάρη στα παραθέματα συγγραφικών έργων, να αποτελούν σύγχρονες εκδοχές παλαιότερων ή και ξένων τραγουδιών που εξελίχθηκαν και εμπλουτίστηκαν ανάλογα με τον τόπο και τον χρόνο!
 Το μόνο σίγουρο είναι πως είτε νεότερα είτε παλαιότερα, τα δημοτικά τραγούδια παρουσιάζουν διαχρονικά ορισμένα βασικά συνεκτικά στοιχεία που θεμελιώνονται πάνω στους κανόνες και τις τεχνοτροπίες που ανέπτυξε ως είδος μέσα στο χρόνο. Ορισμένα από αυτά τα πάγια χαρακτηριστικά είναι ο λιτός αλλά πυκνός λόγος, οι προσωποποιήσεις, το στοιχείο του αδυνάτου/υπερφυσικού, τα άσκοπα ερωτήματα καθώς και η επανάληψη ή η ολοκλήρωση νοημάτων στο δεύτερο ημιστίχιο. Το βασικότερο όλων των χαρακτηριστικών στοιχείων του δημοτικού τραγουδιού, ωστόσο, είναι η αρχή της ισομετρίας, η ολοκλήρωση δηλαδή των νοημάτων στα πλαίσια μίας μετρικής ενότητας (στίχος, δίστιχο), χωρίς την λογοτεχνική ανάγκη των διασκελισμών. Να σημειωθεί φυσικά πως ο ανομοιοκατάληκτος ιαμβικός δεκαπεντασύλλαβος αποτελεί το βασικό μέτρο στίχων του δημοτικού τραγουδιού. 
Ανάλογα με το περιεχόμενο τους, τώρα, τα δημοτικά τραγούδια διακρίνονται σε διάφορες κατηγορίες. Οι δημοφιλέστερες από αυτές είναι οι παραλλαγές (ή παραλογές) που αποτελούσαν συνήθως πολύστιχα διηγηματικά άσματα φανταστικού ή ιστοριογραφικού ενδιαφέροντος και αντλούσαν τη θεματολογία τους από μυθικές ή θρυλικές ιστορίες, στοιχειά, δράκους, ανεκπλήρωτους έρωτες, απιστίες, βιασμούς και δραματικές οικογενειακές ιστορίες. Συχνά, μάλιστα, τα προσδιόριζαν ως πλαστά, διότι το παραμυθικό στοιχείο ήταν ιδιαίτερα έντονο στο περιεχόμενο τους! 
Έπειτα, έχουμε τα ακριτικά δημοτικά τραγούδια τα οποία σε πολλά ομοίαζαν με τις παραλογές. Είναι αρκετά παλαιά σε ηλικία και φυσικά αντλούν το περιεχόμενο τους από την παράδοση των ''Ακριτών''. Οι Ακρίτες ήταν οι ανδρείοι και ενάρετοι άνδρες στους οποίους η Βυζαντινή αυτοκρατορία εναπέθετε κατά τον 8ο και 9ο αιώνα την ευθύνη των συνόρων της καθώς και τους σκληρούς αγώνες για την διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας της. Τα ακριτικά τραγούδια, επομένως, δεν ήταν τίποτε άλλο από μία εξύμνηση των επικών πολεμικών κατορθωμάτων των Ακριτών καθώς και μία ειδική μνεία της ανδρείας, της στρατιωτικής τους αρετής και των λυγερών, γυμνασμένων κορμιών τους. Διασημότερα ήταν τα τραγούδια προς τιμή του Διγενή Ακρίτα, τον ενδοξότερο των Ακριτών, σύμβολο ανδρείας και αρετής. Λόγω αυτής τους της ιδιαιτερότητας τα ακριτικά τραγούδια ήταν διαδεδομένα απ' άκρη σ' άκρη της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. 
Χαρακτηριστικά, επίσης, είναι και τα λεγόμενα ιστορικά δημοτικά που αντλούν τα θέματα τους από πολεμικά ιστορικά γεγονότα με θλιβερή συνήθως κατάληξη (πολιορκίες, αιχμαλωσίες, λεηλασίες, αλώσεις). Σπανίως αναφέρονται σε πολιτικά ή κοινωνικά γεγονότα, με δημοφιλέστερα εξ αυτών την πολιτική σάτιρα και τους διαχρονικούς πολιτικούς αναβρασμούς του Βυζαντίου. Η αισθητική τους αξία δεν είναι ιδιαίτερα υψηλή, χαρακτηρίζονται όμως από συγκινησιακές ή συναισθηματικές κορυφώσεις, χάρη κυρίως στο θλιβερό τους υπόβαθρο. Μοιάζουν αρκετά με τα δημοτικά τραγούδια του ''Κάτω Κόσμου'', ή του ''Χάροντα'', στα οποία διαφαίνεται το μοιρολατρικό στοιχείο που πηγάζει από την εμπειρία ενός θανατικού ή θλιβερής ανάμνησης καθώς και η αγάπη και αφοσίωση για τη ζωή. 
Μία πιο πρόσφατη εκδοχή των δημοτικών τραγουδιών είναι τα λεγόμενα ''Κλέφτικα''. Το ποιητικό τους υπόβαθρο πηγάζει κυρίως από τα δύσκολα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς και υποδούλωσης του έθνους, όταν οι Κλέφτες και οι Αρματολοί της Πελοποννήσου, της Ηπείρου, της Στερεάς Ελλάδας και της Θεσσαλίας κατόρθωναν με τις πολεμικές τους επιτυχίες στα βουνά να διατηρούν υψηλό το στρατιωτικό φρόνημα του έθνους. Από το σύνολο των ειδών των δημοτικών τραγουδιών τα Κλέφτικα διατηρούν την πιο πλούσια καταγραφή, καθότι τα πιο πρόσφατα, και χαρακτηρίζονται από πυκνό λυρισμό, έντονη αφηγηματικότητα, διάλογο και πλούσια μελωδία! Για τον λόγο αυτό θεωρούνται και τα κατ' εξοχήν μουσικά δημοτικά τραγούδια! 
Τα δημοτικά τραγούδια, ως προϊόν της λαϊκής προφορικής λογοτεχνικής παράδοσης, είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένα με το μουσικό στοιχείο όπως ομολογεί και η ονομασία τους: τραγούδια. Η ποιητική τους σύνθεση συνήθως διαμορφωνόταν παράλληλα με την μελωδία, ή συχνότερα ''πατούσε'' σε μία παλαιότερη, ήδη γνωστή μελωδία. Είναι δεδομένο πως υπέστησαν σοβαρές μεταβολές ή αλλοιώσεις, και παρόλο που τραγουδιούνται ακόμα σε πολλά επαρχιακά χωριά η παραγωγή νέων έχει σχεδόν εκλείψει λόγω της εγκατάλειψης της υπαίθρου από την εποχή της αστικοποίησης. Τα τελευταία δημοτικά που διασώζονται είναι αυτά που αναφέρονται στα κατορθώματα του ελληνοϊταλικού πολέμου...
Ωδείο Όπερα Αθηνών.
Ανιχνευτής ο Πεπέ.

Δεν υπάρχουν σχόλια: