ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Τα χαϊκού του Πεπέ και τα τάνκα δεν γράφτηκαν για να εντυπωσιάσουν, κάθε άλλο.
Γράφτηκαν για να αναπνεύσουν, πρώτα τα ποιήματα και μετά ο ποιητής.
Είναι μικρές χαρακιές στον χρόνο:
στιγμές φύσης, απώλειας, έρωτα, φόβου, μνήμης, καλοσύνης, ειρωνείας.
Άλλοτε ψίθυροι, άλλοτε κραυγές χαμηλόφωνες.
Ο ποιητής εδώ δεν παρατηρεί απλώς τον κόσμο.
Συμμετέχει, πληγώνεται, αγαπά, απορεί.
Το χαϊκού δεν είναι φόρμα· είναι στάση ζωής.
Και το τάνκα γίνεται γέφυρα ανάμεσα στο άτομο και το συλλογικό.
(ΜΕΡΟΣ Α΄)
ΕΝΟΤΗΤΑ Ι
ΦΥΣΗ – ΚΥΚΛΟΣ – ΧΡΟΝΟΣ
Εδώ η φύση δεν είναι σκηνικό· είναι δάσκαλος.
Ένα ζευγάρι χελιδόνια
ετοιμάζουν τη φωλιά τους.
Καλώς ορίσατε απεσταλμένοι
αγγελιαφόροι της Άνοιξης.
Γαλαξίας
στίγμα ανθρώπου;
κόκκος άμμου.
Όταν το φως ξαπλώνει
κι ουρανός σκοτεινιάζει
τ' αστέρια ποιος τ' ανάβει;
Στο ποτάμι του χωριού
πέφτει ένα πλατανόφυλλο
σεμνά και ταπεινά χωρίς κραυγές.
Χειμώνας,
το Κερκέτιον όρος
χαμένο στην ομίχλη
ορατότης μηδέν.
ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΙ
ΕΡΩΤΑΣ – ΒΛΕΜΜΑ – ΠΡΟΣΜΟΝΗ
Ο έρωτας δεν εξιδανικεύεται· εκτίθεται.
Ένα κορίτσι, σαν δροσοσταλιά,
μια αγάπη σαν το φως που καίει
ιδού η ευτυχία.
Στα όψιμα άνθη της καρδιάς μου
οι έρωτες που φεύγουν
κοντοστάθηκαν.
Αν μ’ αγαπάει;
Δεν αμφιβάλλω
απλά δεν είμαι σίγουρος.
Στο ραντεβού μας
περιμένω να φανείς
ανυπόμονα.
Ποια ήταν η πιο όμορφη μέρα
της ζωής μου με ρώτησες,
κι εγώ γεμάτος απορία
πρόφερα τ’ όνομά σου.
Σχόλιο Heriko:
Εδώ διακρίνεται η ελληνική ευαισθησία: λιγότερο ιαπωνική απόσταση, περισσότερη καρδιά. Και αυτό είναι προτέρημα.
ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΙΙ
ΣΩΜΑ – ΦΘΟΡΑ – ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ
Ποιήματα γενναία. Δεν αποστρέφουν το βλέμμα.
Αναμονή!!!
προθάλαμος χειρουργείου
καρκίνος τέλος;
Γυναικείος μαστός
πηγή ερωτισμού
φωλιά καρκίνου;
Να κλέψω χρόνια;
από πού
και πόσα;
Σχόλιο Heriko:
Εδώ το χαϊκού αγγίζει υπαρξιακή ποίηση πρώτης γραμμής. Καμία ωραιοποίηση.
ΕΝΟΤΗΤΑ ΙV
ΜΝΗΜΗ – ΑΠΟΥΣΙΑ – ΑΝΤΙΟ
Τρία χρόνια απουσίας
Μεγάλο το κενό
Μεγάλος και ο πόνος.
Οι μνήμες είναι
οι πιο πολύτιμες αποσκευές μας
πρέπει να τις φροντίζουμε.
Με πολλές σιωπές
και τους λυγμούς των φίλων
θα πούμε αντίο.
Στον Καπτάν Φατούργο.
Σχόλιο Heriko:
Εδώ η ποίηση λειτουργεί ως τελετουργία μνήμης.
ΜΕΡΟΣ Β΄
ΕΝΟΤΗΤΑ V
ΚΟΙΝΩΝΙΑ – ΑΝΘΡΩΠΟΣ – ΚΡΙΣΗ ΑΞΙΩΝ
Εδώ ο ποιητής δεν σιωπά. Παρατηρεί και παίρνει θέση, χωρίς διδακτισμό.
Μάταιοι θνητοί
Γιατί τόσο μίσος
από τους οπαδούς του «Αγαπάτε Αλλήλους»;
Αχαριστία;
όχι ευχαριστώ
δεν θα πάρω.
Άδεια βλέμματα χωρίς
καλοσύνη —
τι να τα κάνεις τα μεγάλα σπίτια
όταν η ψυχή είναι άδεια;
Κάποτε δεν είχαμε τίποτα
και τα είχαμε όλα.
Τώρα τα έχουμε όλα
και δεν έχουμε τα πιο βασικά.
Ένταση κι απογοήτευση αντικρίζω
στα βλέμματα των νέων·
έχασαν την ελπίδα;
Σχόλιο Heriko:
Η κοινωνική ματιά είναι συμπυκνωμένη, καθαρή, ανθρώπινη. Δεν κατηγορεί· θρηνεί.
ΕΝΟΤΗΤΑ VI
ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ – ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ – ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ
Τα χαϊκού εδώ λειτουργούν σαν αφορισμοί χαμηλής φωνής.
Μηδέν Άγαν!
Γνώθι σαυτόν!
Τα πάντα ρεί!
Ζούμε σαν σκιές
και πεθαίνουμε
σαν άνθρωποι.
Ο θάνατος που θα έρθει
δεν τον κάλεσε κανείς
κι όμως κάποιον θα πάρει.
Χρόνια τώρα
μ’ ένα σκοινί αόρατο
κάποιοι δένουν τις ελπίδες μας.
Σχόλιο Heriko:
Η σκέψη δεν βαραίνει· αιωρείται. Αυτό είναι αληθινή φιλοσοφία.
ΕΝΟΤΗΤΑ VII
Ο ΠΟΙΗΤΗΣ – ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ – ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
Εδώ εμφανίζεται το πρόσωπο πίσω από τον λόγο: Πεπέ, Poof, φίλοι, μούσες.
Ο ποιητής
το πρώτο τζιτζίκι
λαλιά του Poof.
Τ’ ολόγιομο φεγγάρι
κρατάει στα χέρια του ο Πεπέ·
πού θα το χαρίσει άραγε;
Στην καρδιά του Πεπέ
τετράφυλλα τριφύλλια ανθίζουν —
πού θα τα χαρίσει;
Πεπέ, πώς περνάς τον καιρό σου;
ρώτησαν οι Μούσες
μιλώντας για σας.
Σχόλιο Heriko:
Ο Πεπέ γίνεται σύμβολο καλοσύνης, προσφοράς, μνήμης. Όχι εγώ· εμείς.
ΕΝΟΤΗΤΑ VIII
ΜΥΘΟΣ – ΟΝΕΙΡΟ – ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΟ
Η φαντασία συνομιλεί με την αρχαιότητα και το ασυνείδητο.
Στον απάνεμο όρμο της Ιοκάστης
αγκυροβόλησε ο Οιδίπους,
χωρίς να γνωρίζει πως από εκεί ξεκίνησε.
Άκουγα χοές
χωρίς να βλέπω πρόσωπα —
απάντησε ο Τειρεσίας.
Από το πίσω μέρος του φεγγαριού
κάποιοι βγαίνουν το βράδυ
και μας κοιτάζουν παράξενα.
Σχόλιο Heriko:
Ο μύθος εδώ δεν είναι αναφορά· είναι βίωμα σύγχρονο.
ΕΝΟΤΗΤΑ IX
ΕΛΠΙΔΑ – ΦΩΣ – ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ
Η συλλογή κλείνει με την ελπίδα πως ο νέος χρόνος θα φέρει καλά νέα σ' αυτούς που το έχουν ανάγκη.
Ανατολής φως
πορτοκαλοκίτρινο —
όμορφος κόσμος
γεμάτος ελπίδα.
Ανοίγει ξανά το παράθυρο,
ο γαλάζιος ουρανός·
ήλιος για να φανεί.
Όταν ανοίγει
την πόρτα της καρδιάς της
ο ήλιος είναι βέβαιος για τον κόσμο.
Σχόλιο Heriko:
Η ελπίδα εδώ δεν υπόσχεται. Επιμένει.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Τα χαϊκού του Πεπέ - Fuji Tomo Kazu και τα τάνκα
δεν ζητούν να εξηγηθούν.
Ζητούν να συνοδεύσουν, να κατανοηθούν.
Είναι γραμμένα από κάποιον
που έμαθε να κοιτάζει, να παρατηρεί,
να πονά,
να αγαπά,
Τα χαϊκού του Πεπέ και τα τάνκα δεν γράφτηκαν για να εντυπωσιάσουν, κάθε άλλο.
Γράφτηκαν για να αναπνεύσουν, πρώτα τα ποιήματα και μετά ο ποιητής.
Είναι μικρές χαρακιές στον χρόνο:
στιγμές φύσης, απώλειας, έρωτα, φόβου, μνήμης, καλοσύνης, ειρωνείας.
Άλλοτε ψίθυροι, άλλοτε κραυγές χαμηλόφωνες.
Ο ποιητής εδώ δεν παρατηρεί απλώς τον κόσμο.
Συμμετέχει, πληγώνεται, αγαπά, απορεί.
Το χαϊκού δεν είναι φόρμα· είναι στάση ζωής.
Και το τάνκα γίνεται γέφυρα ανάμεσα στο άτομο και το συλλογικό.
(ΜΕΡΟΣ Α΄)
ΕΝΟΤΗΤΑ Ι
ΦΥΣΗ – ΚΥΚΛΟΣ – ΧΡΟΝΟΣ
Εδώ η φύση δεν είναι σκηνικό· είναι δάσκαλος.
Ένα ζευγάρι χελιδόνια
ετοιμάζουν τη φωλιά τους.
Καλώς ορίσατε απεσταλμένοι
αγγελιαφόροι της Άνοιξης.
Γαλαξίας
στίγμα ανθρώπου;
κόκκος άμμου.
Όταν το φως ξαπλώνει
κι ουρανός σκοτεινιάζει
τ' αστέρια ποιος τ' ανάβει;
Στο ποτάμι του χωριού
πέφτει ένα πλατανόφυλλο
σεμνά και ταπεινά χωρίς κραυγές.
Χειμώνας,
το Κερκέτιον όρος
χαμένο στην ομίχλη
ορατότης μηδέν.
Βροχερή μέρα
στο Γοργογύρι
Χαρά θεού, το ποτάμι γέμισε.
στο Γοργογύρι
Χαρά θεού, το ποτάμι γέμισε.
Η Μέλισσα και το Μερμήγκι
παράδειγμα προς μίμηση
και όχι προς αποφυγή.
παράδειγμα προς μίμηση
και όχι προς αποφυγή.
Tα άνθη της Μανόλιας
τον Μα'ί'ο ανθίζουν
προς χάριν του Πούφ.
τον Μα'ί'ο ανθίζουν
προς χάριν του Πούφ.
Κερκέτιος αγέρας φύσηξε
άρωμα Ρίγανης και Φλαμουριάς
άρωμα Ρίγανης και Φλαμουριάς
φέρνει στα ρουθούνια μας.
Σχόλιο Heriko:
Η λιτότητα εδώ λειτουργεί ιδανικά. Η φύση γίνεται μέτρο, όχι διακόσμηση.
Η λιτότητα εδώ λειτουργεί ιδανικά. Η φύση γίνεται μέτρο, όχι διακόσμηση.
ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΙ
ΕΡΩΤΑΣ – ΒΛΕΜΜΑ – ΠΡΟΣΜΟΝΗ
Ο έρωτας δεν εξιδανικεύεται· εκτίθεται.
Ένα κορίτσι, σαν δροσοσταλιά,
μια αγάπη σαν το φως που καίει
ιδού η ευτυχία.
Στα όψιμα άνθη της καρδιάς μου
οι έρωτες που φεύγουν
κοντοστάθηκαν.
Αν μ’ αγαπάει;
Δεν αμφιβάλλω
απλά δεν είμαι σίγουρος.
Στο ραντεβού μας
περιμένω να φανείς
ανυπόμονα.
Ποια ήταν η πιο όμορφη μέρα
της ζωής μου με ρώτησες,
κι εγώ γεμάτος απορία
πρόφερα τ’ όνομά σου.
Φύλλα ξερά/
Κορίτσια χλωμά/
Όλα απότιστα!! Τι κρίμα..
Κορίτσια χλωμά/
Όλα απότιστα!! Τι κρίμα..
Δύο μάτια σαν σπαθιά/
Του κλέψανε την καρδιά
Κι όμως αθωώθηκαν.
Του κλέψανε την καρδιά
Κι όμως αθωώθηκαν.
Άνθη κοπελιάς/
Πέφτουν στον ύπνο μου/
Εκείνη την ώρα με ξυπνά η συμβία μου,
Πέφτουν στον ύπνο μου/
Εκείνη την ώρα με ξυπνά η συμβία μου,
σύμπτωση;
Σχόλιο Heriko:
Εδώ διακρίνεται η ελληνική ευαισθησία: λιγότερο ιαπωνική απόσταση, περισσότερη καρδιά. Και αυτό είναι προτέρημα.
ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΙΙ
ΣΩΜΑ – ΦΘΟΡΑ – ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ
Ποιήματα γενναία. Δεν αποστρέφουν το βλέμμα.
Αναμονή!!!
προθάλαμος χειρουργείου
καρκίνος τέλος;
Γυναικείος μαστός
πηγή ερωτισμού
φωλιά καρκίνου;
Να κλέψω χρόνια;
από πού
και πόσα;
Μαλλιά λευκά
άρα σοφές σκέψεις
και σοφά λόγια;
άρα σοφές σκέψεις
και σοφά λόγια;
Ελληνική κοινωνία 2025
Ατελείωτες οι ώρες μοναξιάς
ανάμεσα σε κόσμο.
ανάμεσα σε κόσμο.
Κυλάει το αίμα
τα βλέφαρα τρεμοπαίζουν
άρα είμαι ζωντανός;
τα βλέφαρα τρεμοπαίζουν
άρα είμαι ζωντανός;
Γελάνε τα παιδιά;
Χορεύουν τ' άστρα.
Κλαίνε τα γηρατειά;
Έλλειμμα ανθρωπιάς.
Χορεύουν τ' άστρα.
Κλαίνε τα γηρατειά;
Έλλειμμα ανθρωπιάς.
Σχόλιο Heriko:
Εδώ το χαϊκού αγγίζει υπαρξιακή ποίηση πρώτης γραμμής. Καμία ωραιοποίηση.
ΕΝΟΤΗΤΑ ΙV
ΜΝΗΜΗ – ΑΠΟΥΣΙΑ – ΑΝΤΙΟ
Τρία χρόνια απουσίας
Μεγάλο το κενό
Μεγάλος και ο πόνος.
Οι μνήμες είναι
οι πιο πολύτιμες αποσκευές μας
πρέπει να τις φροντίζουμε.
Άκουγε νότες/
Δεν έβλεπε χρώματα/
Άκουγε κύματα/
Δεν έβλεπε θάλασσα/
Κι όμως επέζησε.
Δεν έβλεπε χρώματα/
Άκουγε κύματα/
Δεν έβλεπε θάλασσα/
Κι όμως επέζησε.
Κάποτε Αρμένιζε στα πέλαγα/
Τώρα πια κλεισμένος σ' ένα βιβλιοπωλείο/
Ταξιδεύει νοερά, περιμένει χρησμό.
Τώρα πια κλεισμένος σ' ένα βιβλιοπωλείο/
Ταξιδεύει νοερά, περιμένει χρησμό.
Με πολλές σιωπές
και τους λυγμούς των φίλων
θα πούμε αντίο.
Στον Καπτάν Φατούργο.
Η καταιγίδα όταν ήρθε
δεν άλλαξε μόνο τα χρώματα,
δεν άλλαξε μόνο τα χρώματα,
αλλά γκρέμισε και ψυχές.
Όταν της είπε φύγε...
δεν φαντάστηκε πως εκείνη
θα κλείδωνε την πόρτα της καρδιάς της.
δεν φαντάστηκε πως εκείνη
θα κλείδωνε την πόρτα της καρδιάς της.
Σχόλιο Heriko:
Εδώ η ποίηση λειτουργεί ως τελετουργία μνήμης.
ΜΕΡΟΣ Β΄
ΕΝΟΤΗΤΑ V
ΚΟΙΝΩΝΙΑ – ΑΝΘΡΩΠΟΣ – ΚΡΙΣΗ ΑΞΙΩΝ
Εδώ ο ποιητής δεν σιωπά. Παρατηρεί και παίρνει θέση, χωρίς διδακτισμό.
Μάταιοι θνητοί
Γιατί τόσο μίσος
από τους οπαδούς του «Αγαπάτε Αλλήλους»;
Αχαριστία;
όχι ευχαριστώ
δεν θα πάρω.
Άδεια βλέμματα χωρίς
καλοσύνη —
τι να τα κάνεις τα μεγάλα σπίτια
όταν η ψυχή είναι άδεια;
Κάποτε δεν είχαμε τίποτα
και τα είχαμε όλα.
Τώρα τα έχουμε όλα
και δεν έχουμε τα πιο βασικά.
Όλοι οι καλοί χωράνε/
Έτσι έλεγαν οι γονείς στα παιδιά τους/
Αργότερα οι ίδιοι δεν χωρούσαν
Έτσι έλεγαν οι γονείς στα παιδιά τους/
Αργότερα οι ίδιοι δεν χωρούσαν
στα σπίτια των παιδιών τους!!
Ένταση κι απογοήτευση αντικρίζω
στα βλέμματα των νέων·
έχασαν την ελπίδα;
Σχόλιο Heriko:
Η κοινωνική ματιά είναι συμπυκνωμένη, καθαρή, ανθρώπινη. Δεν κατηγορεί· θρηνεί.
ΕΝΟΤΗΤΑ VI
ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ – ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ – ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ
Τα χαϊκού εδώ λειτουργούν σαν αφορισμοί χαμηλής φωνής.
Μηδέν Άγαν!
Γνώθι σαυτόν!
Τα πάντα ρεί!
Αυτό είναι το πεπρωμένο μας.
Ζούμε σαν σκιές
και πεθαίνουμε
σαν άνθρωποι.
Ο θάνατος που θα έρθει
δεν τον κάλεσε κανείς
κι όμως κάποιον θα πάρει.
Χρόνια τώρα
μ’ ένα σκοινί αόρατο
κάποιοι δένουν τις ελπίδες μας.
Είσαι καλός;
Έχεις αγαθή ψυχή;
Τα πιράνχας θα έρθουν
Σύντομα.
Έχεις αγαθή ψυχή;
Τα πιράνχας θα έρθουν
Σύντομα.
Σχόλιο Heriko:
Η σκέψη δεν βαραίνει· αιωρείται. Αυτό είναι αληθινή φιλοσοφία.
ΕΝΟΤΗΤΑ VII
Ο ΠΟΙΗΤΗΣ – ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ – ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
Εδώ εμφανίζεται το πρόσωπο πίσω από τον λόγο: Πεπέ, Poof, φίλοι, μούσες.
Ο ποιητής
το πρώτο τζιτζίκι
λαλιά του Poof.
Λόλα, λάμπεις απόψε,
Χίλιοι ήλιοι μέσα σου
Καίνε τα πάντα.
Χίλιοι ήλιοι μέσα σου
Καίνε τα πάντα.
Τ’ ολόγιομο φεγγάρι
κρατάει στα χέρια του ο Πεπέ·
πού θα το χαρίσει άραγε;
Στην καρδιά του Πεπέ
τετράφυλλα τριφύλλια ανθίζουν —
πού θα τα χαρίσει;
Πεπέ, πώς περνάς τον καιρό σου;
ρώτησαν οι Μούσες
μιλώντας για σας.
Σχόλιο Heriko:
Ο Πεπέ γίνεται σύμβολο καλοσύνης, προσφοράς, μνήμης. Όχι εγώ· εμείς.
ΕΝΟΤΗΤΑ VIII
ΜΥΘΟΣ – ΟΝΕΙΡΟ – ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΟ
Η φαντασία συνομιλεί με την αρχαιότητα και το ασυνείδητο.
Στον απάνεμο όρμο της Ιοκάστης
αγκυροβόλησε ο Οιδίπους,
χωρίς να γνωρίζει πως από εκεί ξεκίνησε.
Άκουγα χοές
χωρίς να βλέπω πρόσωπα —
απάντησε ο Τειρεσίας.
Από το πίσω μέρος του φεγγαριού
κάποιοι βγαίνουν το βράδυ
και μας κοιτάζουν παράξενα.
Σχόλιο Heriko:
Ο μύθος εδώ δεν είναι αναφορά· είναι βίωμα σύγχρονο.
ΕΝΟΤΗΤΑ IX
ΕΛΠΙΔΑ – ΦΩΣ – ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ
Η συλλογή κλείνει με την ελπίδα πως ο νέος χρόνος θα φέρει καλά νέα σ' αυτούς που το έχουν ανάγκη.
Ανατολής φως
πορτοκαλοκίτρινο —
όμορφος κόσμος
γεμάτος ελπίδα.
Ανοίγει ξανά το παράθυρο,
ο γαλάζιος ουρανός·
ήλιος για να φανεί.
Όταν ανοίγει
την πόρτα της καρδιάς της
ο ήλιος είναι βέβαιος για τον κόσμο.
Στάξε στην ψυχή μου
μια στάλα καλοσύνης
κι ανάβει ο ήλιος τα μεσάνυχτα.
μια στάλα καλοσύνης
κι ανάβει ο ήλιος τα μεσάνυχτα.
Καθώς γράφω τα Χα'ι'κού
Τρέμω μη φύγεις πάλι
Μούσα μου και μείνω μόνος.
Τρέμω μη φύγεις πάλι
Μούσα μου και μείνω μόνος.
Σχόλιο Heriko:
Η ελπίδα εδώ δεν υπόσχεται. Επιμένει.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Τα χαϊκού του Πεπέ - Fuji Tomo Kazu και τα τάνκα
δεν ζητούν να εξηγηθούν.
Ζητούν να συνοδεύσουν, να κατανοηθούν.
Είναι γραμμένα από κάποιον
που έμαθε να κοιτάζει, να παρατηρεί,
να πονά,
να αγαπά,
να ερωτεύεται,
και να σιωπά όταν χρειάζεται.
Αν ο κόσμος σωθεί,
θα σωθεί όχι από μεγάλες ιδέες,
αλλά από τέτοιες μικρές αλήθειες.
και να σιωπά όταν χρειάζεται.
Αν ο κόσμος σωθεί,
θα σωθεί όχι από μεγάλες ιδέες,
αλλά από τέτοιες μικρές αλήθειες.
Επικούρειος Πέπος - Fuji Tomo Kazu.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου