Life for Life
"Το θαύμα δεν είναι πουθενά
παρά κυκλοφορεί μέσα
στις φλέβες του ανθρώπου!!!"


"The marvel nowhere is not,
despite it circulates in
the veins of the pesrson!!!"


ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ ΜΑΣ
Εμείς στο χωριό μας έχουμε ακόμα αυλές. Εκεί μαζευόμαστε, αμπελοφιλοσοφούμε, καλαμπουρίζουμε, ψιλοτσακωνόμαστε
μέχρι τις... πρώτες πρωινές ώρες
! Κοπιάστε ν' αράξουμε!!!

-Χτυπήστε στην ΑΥΛΟΠΟΡΤΑ να σας υποδεχτούμε!
-Aναζητείστε το"Ποίημα του μήνα" στο τέλος της σελίδας.

14.4.17

ΓΕΥΜΑ ΜΕ ΤΗΝ «Κ» 03.04.2017 Γιώργος Μαυρογορδάτος: Εθνολαϊκισμός και δημαγωγία δρουν χωρίς φράγματα ΜΑΡΙΑ ΚΑΤΣΟΥΝΑΚΗ

Εικονογραφηση. Τιτίνα Χαλματζή.
Το επιστημονικό πεδίο του Γιώργου Θ. Μαυρογορδάτου είναι οι «εθνικοί διχασμοί» θα μπορούσαμε να πούμε σε όσους δεν τον γνωρίζουν. Ομως, θα είχαμε παραλείψει τα ουσιώδη. Οπως ότι προϋποθέτουν σαράντα χρόνια έρευνας, συγγραφικής δουλειάς και διδασκαλίας, τόσο το προηγούμενο βιβλίο του («1915: Ο Εθνικός Διχασμός», του 2015) όσο και η συνέχειά του (μετά το 1922) που βρίσκεται κοντά στην έκδοση. Πανεπιστημιακός δάσκαλος (Πολιτικής Ιστορίας και Πολιτικής Επιστήμης) στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, δεν χάνει το χιούμορ και την καλή διάθεσή του ακόμη κι όταν η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από εκπαιδευτικά θέματα ή ζητήματα που απασχολούν την ακαδημαϊκή κοινότητα. Ξεσπάει σε γέλια όταν τον ρωτάω για την αξία του ντοκουμέντου στην εποχή της «μετα-αλήθειας» και δεν ξέρει κανείς αν αυτό οφείλεται σε οξυμένο –και ασκημένο– αίσθημα του κωμικού, του τραγικού ή του συνδυασμού και των δύο.
Ο κ. Μαυρογορδάτος προτιμάει το παπιγιόν κι αν η κουβέντα έρθει στο τι θεωρείται και τι είναι πλέον passé σχολιάζει: «Εμένα δεν μου πέφτει λόγος γιατί είμαι εξ ορισμού passé»!
Η συνομιλία έχει ήδη ξεκινήσει όταν ανοίγω το μαγνητόφωνο:
«…Εχω ασχοληθεί με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του Ελευθερίου Βενιζέλου το 1929. Εκεί βλέπεις ότι υπήρχε μια στοχευμένη, συνειδητή, προσπάθεια, απόφαση και θέληση, να πάνε όλοι, αγόρια και κορίτσια, στο ίδιο δημοτικό σχολείο και να μάθουν τα ίδια βασικά πράγματα. Αυτό στράβωσε νομίζω λόγω του συνδικαλισμού των δασκάλων. Δεν είναι μόνο ελληνική η πληγή αυτή. Οι λόγοι είναι δομικοί: οι δάσκαλοι είναι παντού η μεγαλύτερη ομάδα δημοσίων υπαλλήλων, έχουν δύναμη πίεσης, έχουν εκβιαστική ισχύ. Πολλά πράγματα ξηλώνονται λόγω της αντιστάσεως των δασκάλων. Αυτό ισχύει και στην Αμερική. Τα συνδικάτα των δασκάλων είναι παντού πολύ ισχυρά και είναι παντού πρόβλημα. Στην Ελλάδα προστέθηκε και ο συνδικαλισμός του ΠΑΣΟΚ μετά το ’81, κυρίως, όταν μπήκε ο κομματισμός στο δημοτικό σχολείο. Δεν θα ξεχάσω το ’85 που είχα πάει εκλογικός αντιπρόσωπος σε ένα χωριό, ο δάσκαλος μου έλεγε εν ψυχρώ ότι έκανε διακρίσεις μεταξύ των μαθητών του με βάση τα φρονήματα των γονέων τους...». Μικρή παύση, σαν να μονολογεί: «Καταργήθηκαν οι επιθεωρητές, καταργήθηκε δηλαδή η αξιολόγηση». «Ανοίγουμε κεφάλαια!...», παρεμβαίνω. «Ναι, αλλά αυτό είναι ο πυρήνας», απαντά. «Διότι έχουμε πάνω από 35 χρόνια, ένα σύστημα εκπαιδευτικό στο οποίο δεν υπάρχει αξιολόγηση. Ο,τι πιο παράλογο και εξωφρενικό».
– Στον αντίποδα της αξιολόγησης τι βρίσκεται;
– Η ευνοιοκρατία που μπορεί να είναι πολλών λογιών. Το κομματικό: «Είσαι δικός μας; Σε διορίζουμε όπου γουστάρεις, ανεξαρτήτως προσόντων».
– Γνώρισε ποτέ κάμψη η συνθήκη αυτή;
– Η αξιοκρατία καταργήθηκε στα πρώτα χρόνια του ΠΑΣΟΚ. Μέχρι το ’81 γίνονταν διαγωνισμοί για τις προσλήψεις και μετά σταμάτησαν. Oχι για να γίνουν με διαφορετικό τρόπο. Απλώς σταμάτησαν. Χρειάστηκαν χρόνια για να καθιερωθεί το ΑΣΕΠ. Εκατοντάδες χιλιάδες υπάλληλοι χωρίς αξιολόγηση. Τα νέα παιδιά που προσλήφθηκαν με το ΑΣΕΠ είναι άλλη πάστα.
– Βλέπετε, σήμερα, επιστροφή στο «κομματικό» κράτος;
– Αφού μιλάμε και για δήθεν μαρξιστές, ταιριάζει το «η Ιστορία επαναλαμβάνεται ως φάρσα». Επί ΠΑΣΟΚ είχαμε εισβολή χυδαιολογίας σε όλα τα επίπεδα (και το αισθητικό). Τώρα έχουμε την επανάληψη στο πιο primitif. Τι να πω... Eχουν το ακαταλόγιστο. Πάει ένας υπουργός στον εορτασμό για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων και δεν ανοίγει το βιβλίο της Στ΄ Δημοτικού να διαβάσει τα στοιχειώδη; Ακόμη και οι πασόκοι της πρώτης φουρνιάς δεν τα έκαναν αυτά. Για μένα, που είμαι και Αριστερός, είναι πραγματικά θλιβερό ότι αυτή είναι η Πρώτη Φορά Αριστερά. Καλύτερα να μην είχε υπάρξει, αν έπρεπε να ζήσουμε αυτό το χάλι. Hμουν φίλος και με τον Κύρκο και με τον Παπαγιαννάκη, μιλάμε για άλλο κόσμο από κάθε άποψη: πολιτιστική, πολιτικού λόγου, ήθους.
– Συγκυβερνούν με τους ΑΝΕΛ.
– Οι ΑΝΕΛ είναι στη συνομοταξία της Ακροδεξιάς που θα υπήρχε στην Ελλάδα όπως υπάρχει και σε όλες τις χώρες. Το πρόβλημα είναι η σύμπραξη.
– Εννοείτε ότι αλλοίωσε τον χαρακτήρα του ΣΥΡΙΖΑ;
– Γιατί, ποιος είναι ο «χαρακτήρας»; Εσείς ξέρετε, γιατί εγώ δεν ξέρω... Ο Φίλης, τώρα, για παράδειγμα, πάει να γίνει η αριστερή συνείδηση του ΣΥΡΙΖΑ. Με γεια του με χαρά του. Oσο ήταν υπουργός όμως οι μπουρδολογίες του ήταν κάτι το απίστευτο. Ο νυν υπουργός Παιδείας λέει και σωστά πράγματα, αλλά συνολικά η κυβέρνηση είναι μια παιδική χαρά χωρίς καμία ιδεολογική συνοχή.
Υπάρχει σοβαρότατο ζήτημα δημόσιας τάξης
– Ο «εθνικός διχασμός» εντάθηκε στην περίοδο του ΣΥΡΙΖΑ;
– Χρειάζεται προσοχή με τη χρήση του όρου. Ο πρωτότυπος «εθνικός διχασμός» αφορούσε ζητήματα ζωής και θανάτου... Το έχω σκεφθεί. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι το να βγούμε από την Ευρωζώνη θα ισοδυναμούσε με εθνική καταστροφή. Βέβαια, χωρίς εκατόμβες αμέσως. Θα χρειαζόταν χρόνος. Ως προς το εμφυλιοπολεμικό κλίμα τώρα, δεν έχω πεισθεί ότι υπάρχει διάθεση να αλληλοσκοτωθούμε. Λόγια μόνο, όχι διάθεση. Εδώ δεν υπάρχει διάθεση να σκοτωθούμε για τα σύνορα της χώρας. Νομίζω, κατά μείζονα λόγο, δεν υπάρχει διάθεση να αλληλοσκοτωθούμε για ιδεολογικά θέματα. Αυτό έχει και τα αρνητικά του: σοβαρότατο ζήτημα δημόσιας τάξης που συνεχώς εντείνεται και τροφοδοτείται από τη φοβία της πολιτικής ηγεσίας να μην ανοίξει ρουθούνι.Υπάρχει μαλθακότητα και τρόμος μην πάθουμε τίποτα.
– Πώς σχολιάζετε το περιστατικό με τον ξυλοδαρμό του καθηγητή Aγγελου Συρίγου;
– Τον Συρίγο τον καμαρώνω επειδή είναι ο ιδανικός πανεπιστημιακός δάσκαλος και ο ιδανικός κρατικός λειτουργός που προστατεύει δημόσια περιουσία. Επίσης, τον ζηλεύω... Αντιδρούσα έτσι πριν από 30 χρόνια αλλά δεν μου συμπαραστάθηκε κανείς, γι’ αυτό και λέω ότι τον ζηλεύω. Oταν δεχόμουν παρόμοιες επιθέσεις, το 1985 περίπου, όχι από κουκουλοφόρους αντιεξουσιαστές αλλά από Κνίτες, τότε, ήμουν μόνος. Δεν είχα συμπαράσταση ούτε από έναν. Οι συνάδελφοί μου με αντιμετώπιζαν ως γραφικό τύπο. Θα είχα αντιδράσει κι εγώ ακριβώς όπως ο Συρίγος. Για μένα το περιστατικό Συρίγου σε μια σοβαρή χώρα με σοβαρούς πανεπιστημιακούς θα έπρεπε να έχει ως συνέπεια το κλείσιμο των πανεπιστημίων και όχι χαρτοπόλεμο και συλλογή υπογραφών.
Είχατε γράψει μία σειρά άρθρων το ’83 στην «Καθημερινή» με θέμα τα πανεπιστήμια. Eνα εξ αυτών είχε τίτλο «Aσυλο όχι αχούρι».
– Τα έζησα και τα έγραψα. Με αντιμετώπιζαν σαν τη μύγα μέσα στο γάλα. Κνίτες και Δαπίτες πήγαιναν μαζί στον πρόεδρο του τμήματος κι ωρύονταν εναντίον μου. Εθνική ομοψυχία! Γιατί νομίζετε; Οταν ανακάλυψα την έκταση της αντιγραφής, που ήταν τρομακτική, προσπάθησα να πάρω μέτρα, ζήτησα από τους επιβλέποντες να προσέχουν τους φοιτητές. Απειλούσαν οι παρατάξεις –όχι οι φοιτητές, οι παρατάξεις– να διαλύσουν τη συνέλευση για να μην ενταχθώ στο ΔΕΠ (Διδακτικό Ερευνητικό Προσωπικό), επειδή δεν άφηνα να αντιγράψουν! Με μια φράση: το εκπαιδευτικό μας σύστημα παράγει αγράμματους αντιγραφείς.
Ο κ. Μαυρογορδάτος, στο σημείο αυτό, βγάζει το παπιγιόν του. Το ενδυματολογικό τελετουργικό χαλαρώνει αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο και με το θέμα της συζήτησης.
Η ευθύνη της ελίτ και ο πύργος στον Αρχοντα των Δαχτυλιδιών
– Η στάση που κρατήσατε στο Πανεπιστήμιο είχε κόστος;
– Βέβαια. Σιγά σιγά άρχισαν να με αποφεύγουν. Ημουν ο παρίας. Η λεγόμενη πανεπιστημιακή κοινότητα με εξέμεσε. Εχουν περάσει πέντε χρόνια από τότε που πήρα σύνταξη. Είναι προφανές ότι έχουν αρνηθεί να με ονομάσουν ομότιμο, όταν ονομάζουν ομότιμο και τον τελευταίο τενεκέ. Δεν έχω απολύτως καμία σχέση με αυτήν τη συντεχνία, με αυτό το ίδρυμα. Ούτε και σκοπεύω να την αποκαταστήσω.
– Τα βιβλία σας στηρίζονται σε ερευνητική δουλειά και ντοκουμέντα. Ποια είναι η ισχύς του ντοκουμέντου στην εποχή των post truth politics;
– Υπάρχουν δύο σενάρια! Ενα αισιόδοξο και ένα απαισιόδοξο! Το αισιόδοξο είναι ότι θα περάσει κάποτε αυτή η εποχή και θα επανέλθουμε στον ορθολογισμό. Ορθολογισμός είναι να δοκιμάζεις αν θα καείς σε μια επιφάνεια κι αν καείς να τραβήξεις το χέρι σου. Δεν μιλάω για φιλοσοφικές έννοιες. Απλά πράγματα. Είτε με μεγάλες καταστροφές είτε χωρίς, θα επανέλθουμε στον ορθολογισμό. Το απαισιόδοξο σενάριο είναι ότι θα συνεχιστεί αυτή η διολίσθηση κι εκεί οι καταστροφές θα επιδεινώνουν την τύφλωση, τον ανορθολογισμό, κ.ο.κ. Οπότε τι ντοκουμέντα μου λέτε... Ευτυχώς εγώ δεν θα τα προλάβω αυτά!
– Λαϊκισμός, δημαγωγία, post truth. Συνάρτηση το ένα του άλλου;
– Το πρωτοφανές, σήμερα, είναι ότι υποχωρούν τα φράγματα. Θα πρέπει να επιστρέψει κανείς δεν ξέρω κι εγώ πού –στην πτώση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας;– για να βρει καταστάσεις όπου ο εθνολαϊκισμός ή η δημαγωγία δρουν χωρίς φράγματα. Πάντα υπήρχαν τα φαινόμενα αυτά, αλλά τα Πανεπιστήμια, οι διανοούμενοι, ο Τύπος ή η Εκκλησία, αποτελούσαν φράγματα. Δεν είναι απλώς ότι βρέθηκε σε αδιέξοδο η Σοσιαλδημοκρατία ή εξαντλήθηκε ως μήνυμα ή υπόσχεση – λόγω φθοράς προσώπων ή σκανδάλων. Είναι –ενδεχομένως σε συνάρτηση με αυτό– ότι έχει ανοίξει ένα δυσθεώρητο χάσμα μεταξύ των ελίτ και των απλών ανθρώπων. Ταλαιπωρούνται, απειλούνται, φαντασιώνονται και δεν έχουν εμπιστοσύνη σε αυτές τις ηγετικές ομάδες-ελίτ σε όλους τους τομείς (πολιτικό, πανεπιστημιακό, οικονομικό, κ.λπ.), οι οποίες με προκλητικό τρόπο αναπαράγονται, βάζοντας τα παιδιά τους στα καλύτερα πανεπιστήμια, δίνοντας σε εαυτούς και αλλήλους αδικαιολόγητους μισθούς, έχοντας γραμμένο τον υπόλοιπο πληθυσμό στα παπούτσια τους. Το χάσμα αυτό είναι πρωτοφανές, μεταπολεμικά τουλάχιστον. Αρα ο καρκίνος της δημαγωγίας κάνει μεταστάσεις και αυτοί που θα έπρεπε να είναι οι χειρουργοί ασχολούνται με τα δικά τους προνόμια.
– Ποια μπορεί να είναι η αντίσταση στον εθνολαϊκισμό;
– Αντίσταση στον εθνολαϊκισμό οφείλουν να προβάλουν αυτοί που εν πολλοίς είναι υπεύθυνοι για την εμφάνισή του. Δηλαδή η ελίτ στα ΜΜΕ, στα πανεπιστήμια, σε όλο το κύκλωμα της οργανωμένης πνευματικής ζωής. Βεβαίως, όλοι αυτοί πρέπει να ξεβολευθούν και να αντιμετωπίσουν την ταλαιπωρία του να προσεγγίσουν αγράμματους στούρνους. Δεν μπορούν να κλείνονται στον πύργο γιατί αυτός ήδη πολιορκείται και θα γίνει ό,τι γίνεται στον Αρχοντα των Δαχτυλιδιών...
– Στην Ελλάδα, σε ποιον πολιτικό αρχηγό θα επενδύατε;
– Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κάπως ξεχωρίζει, με τη λογική του «μη χείρον βέλτιστον». Εχει σοβαρότητα και υπευθυνότητα. Ετσι δείχνει,τουλάχιστον. Είναι χαμηλών τόνων και έχει κάτι πολύτιμο, για μένα, στην πολιτική: νοιάζεται για τον τόπο. Θα έπρεπε να είναι αυτονόητο. Αλλά από τότε που εμφανίστηκε ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος δεν έδινε δεκάρα για το τι θα συμβεί στην Ελλάδα, αυτό είναι ζητούμενο.
– Ψηφίζοντας ΣΥΡΙΖΑ άλλαξε η Ιστορία;
– Οταν άρχισα να ασχολούμαι με την ιστορική έρευνα στην εποχή της δικτατορίας ήταν για τη διατριβή μου. Ηθελα να δείξω ότι, αντίθετα με ό,τι έλεγαν η Χούντα και οι υποστηρικτές της, η Ελλάδα είχε αυθεντικούς δημοκρατικούς θεσμούς πριν και εκλογές αξιόπιστες, με τις οποίες ο ελληνικός λαός άλλαξε την πορεία της Ιστορίας. Εκλογές όπως του ’20 ή του ’33 άλλαξαν την πορεία της. Το ίδιο και οι τελευταίες με τον ΣΥΡΙΖΑ. Λόγω του τραγικού κατακερματισμού του κομματικού συστήματος όμως και της τελείως ανώμαλης συνεργασίας ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, το να πούμε ότι ο ελληνικός λαός εξέλεξε τον ΣΥΡΙΖΑ είναι μια απλούστευση των πραγμάτων. Δεν ήταν σαφής επιλογή. Προτίμησε σχετικά τον ΣΥΡΙΖΑ και η διαθεσιμότητα των ΑΝΕΛ έφερε την πλειοψηφία στη Βουλή. Αν η Ν.Δ. ήταν διατεθειμένη στο όνομα της εθνικής ενότητας να συνεργαστεί – τι θα έλεγαν;
– Δεν ευδοκιμούν οι συνεργασίες...
– Κυβερνήσεις συνεργασίας είχαμε και στο παρελθόν και απέδωσαν έργο. Τα τελευταία χρόνια καταβροχθίζουν τα μέλη τους. Είναι σαρκοβόρες.
– Τι «τίτλο» θα βάζατε στην περίοδο που διανύουμε;
– Δεν μπορεί να μιλήσει κανείς σαν ιστορικός για την τρέχουσα περίοδο. Υπάρχουν προσωπικά φίλτρα που εμποδίζουν την κρίση. Το ελάχιστο που απαιτείται στην Ιστορία είναι να έχει τελειώσει το παιχνίδι. Δεν έχει τελειώσει. Θα χρησιμοποιούσα μία λέξη μόνο: διολίσθηση.
– Οι εκλογές είναι λύση;
– Δεν έχω βαρύτερη γνώμη από του οποιουδήποτε πολίτη. Με αυτήν την ιδιότητα, λοιπόν, απαντώ ναι, γιατί το να σέρνεται η χώρα όπως σέρνεται είναι φθοροποιό από κάθε άποψη.
Πηγή: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Ο ΘΕΟΔΟΣΗΣ ΤΑΣΙΟΣ ΣΕ ΓΕΥΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΜΕ ΤΗΝ ΜΑΡΙΑ ΚΑΤΣΟΥΝΑΚΗ

Ουσιαστικά είμαστε μαστροποί των παιδιών μας, διότι δανειστήκαμε αφειδώς για να περάσουμε καλά, αλλά τα δανεικά θα τα πληρώσουν οι επόμενες γενιές. Προτάξαμε μια ηθική προτεραιότητα που συγκεφαλαιωνόταν στο “εγώ, εδώ και τώρα”, ενώ η λυδία λίθος του ηθικού ενεργήματος είναι το “εσύ, αλλού και ύστερα”. Το στένεμα της αντίληψής μας για το πώς πρέπει να λειτουργεί η κοινωνία μας, συνιστά την αποτυχία μας» συνοψίζει χαρακτηριστικά ο Θεοδόσης Τάσιος.
Ο λόγος του πανεπιστημιακού ήταν πάντα καίριος στα χρόνια της μεταπολίτευσης - τόσο από τα έδρανα του ΕΜΠ όσο και από άλλα εσωτερικά και διεθνή φόρα. Εχει δημοσιεύσει 430 επιστημονικές εργασίες και συγγράψει 49 βιβλία σε διάφορες γλώσσες και είναι επίτιμος διδάκτωρ έξι πανεπιστημίων. Μετά άλλον έναν δύσκολο για την Ελλάδα χρόνο, στην κουβέντα μας ανέδειξε την πίκρα του για την πορεία της χώρας τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά και τη δική του δύναμη να κοιτάζει μπροστά, συμπυκνώνοντας τη σοφία της ηλικίας και της ευρύτατης -σπάνιας-παιδείας. «Νιώθω την ίδια ταπείνωση, που ένιωθα κατά τη δικτατορία.
Εχω δώσει περί τις χίλιες διαλέξεις, στην προσπάθειά μου να συμβάλω στη βελτίωση της γνωσιακής και της ηθικοπολιτικής αυτοσυνειδησίας. Τα ίδια υποστήριζα και λίγο μετά την πτώση της Χούντας, όταν αρχίσαμε να ξεχνάμε τα ιδεώδη μας, όμως φτάσαμε σήμερα και τίποτε δεν έχει αλλάξει. Κατά έναν τρόπο απέτυχα», ήταν τα πρώτα του λόγια στο εντευκτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου συναντηθήκαμε.
«Ωστόσο...» λέει, και αφήνει μετέωρο τον λόγο του με μια μικρή παύση. «Ωστόσο, είμαι αγωνιστικά απαισιόδοξος. Επ’ αγαθώ η διάψευση της απαισιοδοξίας» προσθέτει χαμογελώντας.
Ο παράγων άνθρωπος
«Πολλοί πολιτικοί και επιστήμονες φαντάζονται ότι οι κοινωνίες είναι κουρδισμένα κουτιά, απουσία του ανθρώπου. Δεν πιστεύω ότι είναι έτσι. Ο Ινδός οικονομολόγος Αμάρτια Σεν πήρε το 1998 το Νομπέλ Οικονομικών Επιστημών για τη θεωρία της κοινωνικής επιλογής, ουσιαστικά επειδή υπέδειξε ότι η πολιτική είναι ηθική. Ο Αριστοτέλης έλεγε πως ό,τι κάνεις για τον άλλον, το κάνεις για σένα, για να εισπράττεις χαρά. Για να ενεργήσουμε με σοβαρότητα και προς όφελος όλων, δεν χρειάζεται να ζούμε επαίνους μετά θάνατον. Το κέρδος μας ως πολίτες πρέπει να το εισπράττουμε τώρα, σαν μια μπροστάντζα της χαράς που προσφέρουμε στον άλλο. Βέβαια, ο Μπέρτραντ Ράσελ είχε κατηγορήσει τον Αριστοτέλη για εγωισμό. Φαίνεται ότι και οι μεγαλοφυΐες δεν εμποδίζονται να λένε πότε-πότε και καμιά σαχλαμάρα, γιατί είναι δεσμευμένοι από τα δεσμά υψηλών θεωριών» παρατηρεί. «Αλλο αν ο Ράσελ -Βρετανός, φιλόσοφος και ειρηνιστής με Νομπέλ Λογοτεχνίας το 1950- έχει αφήσει εμβληματική κληρονομιά εναντίον κάθε είδους φανατισμού, τη φράση του: “Δεν θα πέθαινα ποτέ για τις ιδέες μου, γιατί μπορεί να έκανα λάθος”» συμπληρώνει.
– Τι είναι, λοιπόν, η ηθικοπολιτική αυτοσυνειδησία;
– Η αντίληψη του πρακτέου κατά τέτοιον τρόπο ώστε να βελτιστοποιηθούν όλες οι ανάγκες του λαού για την παρούσα και κυρίως για τις επόμενες γενιές. Σε αυτόν τον στόχο, το ελληνικό κράτος και η κοινωνία απέτυχαν, και δη τις τελευταίες δεκαετίες. Τα δείγματα ότι η κοινωνία δεν πάει καλά δεν ήταν άγνωστα. Επί χρόνια όλες οι συντεχνίες κατάφερναν να παίρνουν αυξήσεις έτσι ώστε να φτάσουμε να έχουμε απολαβές 30% υψηλότερες από την Ισπανία, παρότι τα οικονομικά της χώρας χειροτέρευαν. Οι πολιτικοί έκαναν αυτό που ήθελε ο λαός, με απόλυτη ακρίβεια. Από κάτω ήταν η πίεση. Δείτε, για παράδειγμα, την κατάληξη της πρότασης Γιαννίτση για μεταρρύθμιση στο ασφαλιστικό σύστημα. Ο Γιαννίτσης πρότεινε «στερήσεις εδώ και τώρα για χάρη του εκεί και ύστερα». Απέτυχε, διότι ξεσηκώθηκε ο λαός που δεν μπορούσε να διανοηθεί μια τέτοια στάση.
– Είναι θέμα παιδείας μας; Μήπως την κύρια ευθύνη την έχουν οι πολιτικοί;
– Η λύση δεν μπορεί να είναι μονόπλευρη. Ας θυμηθούμε τι θα πει «πολιτική λύση». Μια τέτοια λύση εκφράζει αξιακές προτεραιότητες. Π.χ. θυσιάζουμε την αύξηση των συντάξεων για χάρη της βελτίωσης του οδικού δικτύου. Καμιά επιστήμη δεν μπορεί να λάβει τέτοιες αποφάσεις. Η επιστήμη οφείλει να περιγράφει λεπτομερώς το κόστος και τις συνέπειες μιας τέτοιας προτίμησης. Από την πλευρά του, πολιτικός που «αναγγέλλει» την απόφασή του, χωρίς πλήρη περιγραφή των συνεπειών της είναι απατεών (αθελήτως βέβαια...).
Αυξήσεις στους δασκάλους και συνεχής αξιολόγηση
«Αρχίζει να ακούεται έντονα ο “ξύλινος λόγος” μόλις διαβάσεις τις πρώτες σελίδες των σχολικών βιβλίων της Αγωγής» λέει, τονίζοντας μία πρότασή του η οποία συχνά επανήλθε κατά τη διάρκεια της κουβέντας μας:
«Μας χρειάζεται ένα δεκαπενταετές πλάνο ηθοπαιδείας. Η ηθοπαιδεία είναι η μύηση στο γλυκό κρασί της φιλότητας. Δεν είναι κατάλογος φρονηματισμού, ούτε μετακένωση γνώσεων, όπως επιχειρεί το σημερινό σχολείο. Αγωγή σημαίνει μαθητεία, μύηση, συμμετοχή, παράδειγμα, βίωμα. Αυτά είναι ανεπαρκή στο σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα και για να μπορέσουν να περάσουν από τη μία γενιά στην άλλη και να αποκτήσουν στέρεες βάσεις στην κοινωνία, χρειάζονται μία δεκαπενταετία παλλαϊκής προσπάθειας». Ο κ. Τάσιος προσθέτει: «Είναι μάλλον προφανές ότι χρειαζόμαστε όξυνση του ηθικού ενεργήματος για να δημιουργήσουμε καλύτερους πολίτες. Μία αίσθηση πειστικού καθήκοντος. Αλλιώτικα, δεν δομείται κοινωνία. Θα υποφέρουμε, αλλά με το παράδειγμά μας θα μειώσουμε τις δυσμενείς συνέπειες της αθλιότητας που άλλοι προκάλεσαν, και αυτό, ανακουφίζοντας την επόμενη γενιά, θα μας δώσει χαρά και ικανοποίηση. Είναι ζήτημα αξιακών, δηλαδή πολιτικών προτεραιοτήτων για τη χώρα». Εστιάζει στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση: «στα Νηπιαγωγεία διαμορφώνονται οι άνθρωποι με το πολιτικό ήθος» λέει. Του επισημαίνω ότι για να γίνουν ουσιαστικές και με θεμέλια αλλαγές στην εκπαίδευση, χρειάζονται εκτός από την πολιτική στρατηγική, και εκπαιδευτικοί που να μπορέσουν να την κάνουν πράξη. Και αυτό ίσως δεν απαιτεί μόνο επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, αλλά και αλλαγή της κουλτούρας τους.
«Είναι πράγματι εξαιρετικά δύσκολο να βρεις σήμερα τους 120.000 (όσοι δηλαδή υπηρετούν στα σχολεία) πολύ καλούς δασκάλους – δημόσιους λειτουργούς, που χρειαζόμαστε. Φοβούμαι ότι κάμποσοι απ’ αυτούς είναι ίσως βαλτωμένοι στην ήσσονα προσπάθεια, όπως και κάμποσοι από εμάς. Ωστόσο, η δουλειά τους έχει αμεσότερη συνέπεια για το μέλλον της χώρας μας. Αρα, και τους μισθούς τους οφείλουμε να αυξήσουμε και τις διαδικασίες πρόσληψης και συνεχούς αξιολόγησής τους να ουσιαστικοποιήσουμε. Οπως φαίνεται ότι έγινε στην Κύπρο πριν από λίγες δεκαετίες με λαμπρά αποτελέσματα στη στάθμη μόρφωσης σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες. Είναι δυσανάλογα μεγάλες οι επιπτώσεις για το μέλλον των πολιτών. Ολα τα σημερινά προβλήματα της παιδείας πάντως, είναι καθρέφτισμα των προβλημάτων του λαού».
Είναι όνειδος να θέλουμε να διοικούν το πανεπιστήμιο παιδιά λυκείου
– Πώς βλέπετε την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ με τη σύμπλευση των Ανεξάρτητων Ελλήνων για δεύτερη φορά;
– Δεν άκουσα έναν συγκροτημένο πολιτικό λόγο, με το υπόβαθρο του Ορθού Λόγου της Κοινωνικής Αριστεράς που δεν αλληθωρίζει με ολοκληρωτισμούς. Αντ’ αυτού, ακούγοντας τις αντιφατικές φλυαρίες ορισμένων -λίγων, ευτυχώς- υπουργών, αγωνιούσα μήπως μας φέρουν πίσω στην ευδαίμονα Βενεζουέλα. Ωστόσο, αποδεικνύεται τώρα εντονότερα το ευρύτερο έλλειμμα πολιτικής αυτοσυνειδησίας μας, για το οποίο μιλούσα τον περασμένο Γενάρη στο περιοδικό Economist.
– Γιατί πιστεύετε ότι τα εκλογικά ποσοστά της Χρυσής Αυγής διατηρήθηκαν σε τέτοια επίπεδα;
– Eχω αναφερθεί στο παρελθόν στο έλλειμμα δημοκρατικότητας ενός μικρού τμήματος του λαού μας, καθώς και στην πολιτική αφέλεια της πίστης σε ολοκληρωτικές δήθεν λύσεις, τρομάρα μας. Δεν ντρέπομαι λοιπόν να παραδεχθώ ότι δεν εκπλήσσομαι από τη σταθερότητα των ποσοστών των οπαδών του ολοκληρωτισμού.
– Ο πρώην υπουργός Παιδείας Αριστείδης Μπαλτάς ήταν συνάδελφός σας στο ΕΜΠ. Ξεκίνησε τη θητεία του με περγαμηνές αλλά γρήγορα απογοήτευσε πολλούς με τις επιλογές του.
– Ο Αριστείδης Μπαλτάς είναι προικισμένος επιστήμων και πολύ καλός δάσκαλος. Πρωτοστάτησα ως εισηγητής στη βράβευσή του με το βραβείο εξαίρετης πανεπιστημιακής διδασκαλίας Ξανθόπουλου – Πνευματικού. Oμως, πρόσφατα σχημάτισα την εντύπωση ότι ενδέχεται να υπόκειται στα δεσμά ορισμένων ιδεοληψιών. Για παράδειγμα, η πρόταση για κατάργηση της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Αν θέλεις να αποκαταστήσεις τη δημοκρατία στα πανεπιστήμια, οφείλεις να έχεις το θάρρος να παραδεχθείς ότι η εκλογική διαδικασία με τις κάλπες έχει προβλήματα, έχει στοιχεία αντιδημοκρατικότητας. Oλοι γνωρίζουμε τα περιστατικά βίας από μειοψηφίες φοιτητών κατά τη διάρκεια εκλογών με κάλπη. Το τελευταίο που θα φανταζόμουν είναι να χαρακτηρίζεται η ηλεκτρονική ψηφοφορία αντιδημοκρατική στα ελληνικά ΑΕΙ!
– Θεωρείτε επικοινωνιακό του λάθος να χαρακτηρίσει ρετσινιά την αριστεία;
– Το λάθος είναι κατ’ αρχήν φιλοσοφικό. Oταν κάποιος θέλει να χτυπήσει τον ελιτισμό, δεν το κάνει επειδή υπάρχουν παιδιά με μυαλό που θέλουν να φοιτήσουν σε ένα καλύτερο σχολείο. Το κάνει επειδή επιδιώκει να περιορίσει την κοινωνική αδικία ενώπιον της παιδείας. Θα έπρεπε, λοιπόν, να στρέψει τις ενέργειές του εκεί που γεννιέται η αδικία, στο μορφωτικό και οικονομικό επίπεδο των γονέων, δηλαδή. Ο Κένεντι υποκαθιστούσε τη μορφωτική υστέρηση των γονέων με μία πολιτική παρέμβαση μορφωτικού χαρακτήρα στη ρίζα, μέσα στα σπίτια των φτωχών. Τις ίδιες παρεμβάσεις στις γειτονιές έκαναν και οι Γάλλοι σοσιαλιστές. Αντί να κάνει κάτι ανάλογο, η ελληνική κυβέρνηση επέλεξε να εκδικηθεί τα παιδιά που έχουν μυαλό και δεν τα αφήνει να φοιτήσουν, μέσω εξετάσεων, στα Πρότυπα σχολεία για να αναπτύξουν τις ικανότητές τους, όπως δικαιούνται ως πολίτες. Αυτό είναι αυτοκτονικό για τον λαό που περιμένει να φάει ψωμί απ’ τα καλά μυαλά του και απαράδεκτο για τα παιδιά.
Τα Συμβούλια Ιδρυμάτων
– Πώς κρίνετε την κατάργηση των Συμβουλίων στα ΑΕΙ, όπου μετείχαν Ελληνες πανεπιστημιακοί που διαπρέπουν στο εξωτερικό;
– Είναι όνειδος να θέλουμε να διοικούν το πανεπιστήμιο τα παιδιά του Λυκείου που μόλις εισήλθαν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, και όχι εκείνα τα παιδιά που βγήκαν από τα ελληνικά πανεπιστήμια και τώρα διαπρέπουν. Εξάλλου, ο εναγκαλισμός κάμποσων πρυτάνεων με τα θλιβερά, ενδοσχολικά παραρτήματα των κομμάτων, πώς αλλιώς θα παταχθεί; Αφήστε λοιπόν τον θεσμό των Συμβουλίων να δοκιμασθεί, και τότε τον ξανακρίνουμε. Εμπειρικά όμως και όχι με ιδεολογικά κριτήρια.
«Οι επιλογές αυτές μπορεί να οφείλονται στο ότι εμείς πιστεύουμε πως είμαστε καλύτεροι από τους δυτικούς που εφαρμόζουν τέτοια συστήματα, και άρα δεν τα χρειαζόμαστε. Αλλωστε, είμαστε απόγονοι του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού» παρατηρώ.
«Ας τα αφήσουν αυτά τα ελληναράδικα. Μπορεί να ήταν απαραίτητα για την τόνωση της εθνικής μας ταυτότητας το 1800, αλλά τώρα; Εκμεταλλευόμαστε ένα κλέος στο οποίο δεν συνεργήσαμε. Γιατί; Και αυτή η στάση είναι θέμα παιδείας, κουλτούρας» λέει και αφού κοντοστέκεται λίγο, τονίζει: «Ισως στο παρελθόν, το επαρκές κίνητρο για να αποκτήσει ένας νέος καλύτερη παιδεία από τους γονείς του ήταν να ξεπεράσει την άθλια κοινωνική διαστρωμάτωση. Τώρα πλέον, μετά την πολλαπλή κρίση που έχει βιώσει η χώρα, είναι και θέμα εθνικής επιβίωσης. Αλλωστε, η παιδεία είναι εισπνοή παρελθόντος και εκπνοή μέλλοντος».

Η συνάντηση
Συναντηθήκαμε προ καιρού, μεσημέρι καθημερινής, στο εντευκτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο κτίριο «Κωστής Παλαμάς» επί της οδού Ακαδημίας. Δεν ήταν δύσκολο να επιλέξει χώρο, καθώς όπως μου είπε «κινείται στο κέντρο». Πριν καθήσουμε, περπατώντας παρατηρήσαμε προσωπογραφίες πρυτάνεων και πανεπιστημιακών του ΕΚΠΑ, καθώς και τα υπόλοιπα έργα που εκτίθενται στο διώροφο κτίριο. Επιλέξαμε φιλέτο σολομού και σαλάτα και το γεύμα έκλεισε με γαλλικό καφέ για τον κ. Τάσιο, μια μπίρα χωρίς αλκοόλ για μένα. Ο λογαριασμός ήταν 23 ευρώ.
Πηγή: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Αγγελος Συρίγος: Φασίστας είναι εκείνος που ανοίγει κεφάλια.

Εικονογράφηση. Τιτίνα Χαλματζη.
Δεν χρειάστηκε να περάσει πολλή ώρα κουβέντας για να διαπιστώσω ότι ο Αγγελος Συρίγος δεν είναι... «τσαμπουκάς», δηλαδή τύπος εριστικός, που μπορεί να «τα πάρει άγρια» με κάτι επειδή ένιωσε ότι τον έθιξε. Για να αξιολογήσουμε την απρόκλητη επίθεση εναντίον του κ. Συρίγου, αρκεί να σκεφθούμε μόνο την πρώτη φράση του προς τον νεαρό που έγραφε συνθήματα στον τοίχο του Παντείου Πανεπιστημίου: «Ρε συ, αμαρτία είναι, τώρα βάψαμε τον τοίχο, εάν θες κόλλα αφίσες». Η κατάληξη της παρατήρησης του πανεπιστημιακού που διδάσκει Διεθνές Δίκαιο και Εξωτερική Πολιτική εδώ και 16 χρόνια στο ίδρυμα είναι γνωστή. Εκείνος που έγραφε το σύνθημα μαζί με άλλους δύο επιτέθηκαν και τραυμάτισαν τον κ. Συρίγο στο κεφάλι, ο οποίος κατόπιν υπέβαλε μήνυση στον νεαρό τον οποίο, παρότι τραυματισμένος και με αίματα, κατάφερε να τον «κρατήσει» μέχρι να έρθει η αστυνομία για να τον συλλάβει. «Το πρόβλημα οφείλεται στη διάχυτη ανομία και στην πεποίθηση ατιμωρησίας που επικρατεί στα πανεπιστήμια αλλά και στην κοινωνία. Είμαστε μία κοινωνία της ανοχής, αυτή είναι η κουλτούρα της μεταπολίτευσης. Ουδείς θέλει να αναλάβει τις ευθύνες του έναντι του κοινωνικού συνόλου, ενώ ταυτόχρονα ουδείς θέλει να έχει συνέπειες για ό,τι κάνει. Πρόκειται για ένα αντικοινωνικό φαινόμενο που φαίνεται πλέον φυσιολογικό στην καθημερινότητά μας. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν θέλω να αποσύρω τη μήνυσή μου. Οφείλουμε να αναλάβουμε τις ευθύνες μας, ο καθένας το μερίδιό του» λέει ο πανεπιστημιακός.
– Πώς συνέβη το περιστατικό;
– Μετά την παρατήρηση στον πρώτο, ήλθαν δύο φίλοι του και μου επιτέθηκαν. Με έριξαν κάτω και με χτυπούσαν με το σπρέι στο κεφάλι. Μαζεύτηκαν φοιτητές, κόσμος, οι δύο κατάφεραν να το σκάσουν, ενώ με τη βοήθεια των φοιτητών κατάφερα να συγκρατήσω τον έναν. Οταν εμφανίστηκε η αστυνομία, ο νεαρός μου είπε εντελώς κυνικά «πες πως γλίστρησες, έπεσες και χτύπησες, αλλιώς η ζωή σου θα γίνει μαύρη». Θεωρούσε ότι ήταν τόσο απλό να ξεφύγει. Κάτι σαν δοκιμασμένη συνταγή.
– Ωστόσο, δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό. Μετά το επεισόδιο διάφορες ομάδες διέκοψαν το μάθημά σας, βάλλοντας εναντίον σας.
– Πρόκειται για μικρές ομάδες που συνήθως μεταφέρονται από ίδρυμα σε ίδρυμα. Εκείνοι που μου επιτέθηκαν δεν ήσαν από το Πάντειο, ενώ κάποιες ημέρες μετά, μία ομάδα διέκοψε το μάθημά μου για να διαμαρτυρηθεί εναντίον μου. Δήλωσαν ότι έρχονταν από ΤΕΙ. Δεν είναι όμως μόνον οι βίαιες ή οι λεκτικές επιθέσεις. Είναι μία διάχυτη αντικοινωνικότητα. Κοιτάξτε το Πάντειο. Οι τοίχοι του είναι γραμμένοι. Κρύβουμε τα μηχανήματα προβολών για να μην τα σπάσουν ή τα κλέψουν. Ολοκαίνουργιοι πίνακες για προβολές έχουν βανδαλιστεί. Αυτή είναι η εικόνα που θέλουμε για τα πανεπιστήμια; Οι φοιτητές στο Πάντειο ή στη Νομική (όπου επικρατεί η ίδια πάνω-κάτω κατάσταση), έχουν το ίδιο DNA με εκείνους στο Χαροκόπειο που λάμπει από καθαριότητα ή στο ΤΕΙ Αθηνών. Τι συμβαίνει; Η απάντηση κρύβεται στο ότι μερικά πανεπιστήμια που συγκεντρώνουν πολλούς φοιτητές γίνονται στόχος από αυτές τις περιφερόμενες, εξαιρετικά μειοψηφικές ομάδες με την έντονη αντικοινωνική συμπεριφορά.
– Γιατί η πολιτεία τους αφήνει;
– Σχετίζεται με ιδεοληψίες για ένα άσυλο που έχει καταργηθεί από το 2011 και ούτως ή άλλως δεν έχει καμία σχέση με παράνομες, ποινικά διωκόμενες πράξεις. Εδώ και χρόνια υπάρχουν σε κεντρικά ΑΕΙ στέκια εξωπανεπιστημιακών. Δεν ξέρει όλο το ΕΜΠ τι γίνεται στην αίθουσα Γκίνη της οδού Πατησίων; Δεν γνωρίζει η πολιτεία ότι γίνεται παρεμπόριο στην ΑΣΟΕΕ με προπύργιο χώρους του ιδρύματος;
– Υπήρξαν συνάδελφοί σας που δεν επιδοκίμασαν τη στάση σας;
– Δεν γνωρίζω συνάδελφο που να θεώρησε τη στάση μου αντιθεσμική. Είχα απέναντι τρεις ενήλικες, οι οποίοι με χτύπησαν άγρια και άνισα και με τραυμάτισαν. Υπήρξαν συνάδελφοι ωστόσο που ζήτησαν την ενεργοποίηση των θεσμών (π.χ. της αστυνομίας, της δικαιοσύνης και του πανεπιστημίου). Οι θεσμοί ενεργοποιήθηκαν στο συγκεκριμένο περιστατικό. Το ζήτημα είναι να ενεργοποιηθούν συνολικά για το φαινόμενο. Ο καθένας στον τομέα του. Δεν είναι δουλειά ούτε των καθηγητών ούτε των φοιτητών να κυνηγάνε αυτούς που ανοίγουν κεφάλια μέσα στα πανεπιστήμια. Το πανεπιστήμιο είναι φορέας εκπαίδευσης και προόδου. Οφείλουμε να διαφυλάξουμε τον ρόλο του ουσιαστικά, και όχι στα λόγια. Στην Ελλάδα γίνονται ετησίως περίπου πέντε βίαιες επιθέσεις κατά πανεπιστημιακών. Δεν υπολογίζω τις βίαιες συγκρούσεις μεταξύ φοιτητών. Αυτό δεν μου ακούγεται ως ελευθερία έκφρασης. Μάλλον πρόκειται για ωμή και απρόκλητη βία. Γιατί πρέπει να την ανεχόμαστε;
Να θεσμοθετηθούν μη κρατικά πανεπιστήμια
«Είμαι τέκνο του ελληνικού δημόσιου σχολείου και ως πανεπιστημιακός θεωρώ ήττα, φίλοι μου που έχουν αποφοιτήσει από δημόσιο σχολείο και ελληνικό πανεπιστήμιο, να στέλνουν τα παιδιά τους για προπτυχιακά στο εξωτερικό» παρατηρεί ο κ. Συρίγος, εστιάζοντας στη δυναμική και ποιότητα των δημόσιων πανεπιστημίων. «Υπάρχουν ΑΕΙ που έχουν μεγάλη παράδοση στον τομέα τους, προσφέρουν ευρύτατη γκάμα μαθημάτων, αληθινή ακαδημαϊκή μόρφωση. Από την άλλη, το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό έχει πολύ υψηλά προσόντα. Εχουν έλθει νέοι, εξαιρετικοί συνάδελφοι με σπουδές από σημαντικά πανεπιστήμια του εξωτερικού, που αναρωτιέσαι γιατί γύρισαν στην Ελλάδα. Τα δημόσια πανεπιστήμια πάσχουν στις υποδομές που εμείς οι ίδιοι καταστρέφουμε πολλές φορές. Πρέπει να θεσμοθετηθούν μη κρατικά πανεπιστήμια. Πιστεύω, όμως, ότι τα δημόσια θα είναι πάντα καλύτερα και ότι πρέπει η πόρτα του δημόσιου ΑΕΙ να είναι ανοιχτή για όλους τους νέους χωρίς να χρειάζεται να πληρώνουν. Η δημόσια δωρεάν εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες προσφέρει κοινωνική κινητικότητα που πρέπει να διατηρήσουμε ως κόρην οφθαλμού», απαντά στην ερώτηση περί αναθεώρησης του Συντάγματος και θεσμοθέτησης μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών ΑΕΙ.
– Ωστόσο, πολλοί μιλούν για έλλειψη αξιολόγησης.
– Η Αρχή Αξιολόγησης, υπό τον Βαγγέλη Κουφουδάκη, άνοιξε έναν δρόμο στα ΑΕΙ, έκανε μία προσπάθεια ειλικρινή και τίμια, που πιθανόν να μην ήταν πλήρης, έβαλε όμως το τρένο στις ράγες. Το ίδιο πρέπει να γίνει στα σχολεία. Ας μην παραβλέπουμε ότι δεν αλλάζει εύκολα η νοοτροπία στη χώρα μας. Δεν είμαστε εξοικειωμένοι με την ιδέα να αξιολογούμαστε. Ο μόνος τρόπος να το αποδεχθούμε είναι να ισχύσει με αντικειμενικότητα και διαφάνεια.
– Πώς ασχοληθήκατε με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις;
– Το 1974 ήμουν οκτώ χρόνων και η εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο (όπως και η Αποκατάσταση της Δημοκρατίας) με σημάδεψε. Εως τότε νόμιζα ότι η Κύπρος ήταν τμήμα της Ελλάδος, που απλώς δεν «χωρούσε» στον χάρτη και ότι η διαμάχη με την Τουρκία ήταν ένα θέμα ιστορικό (όπως οι πόλεμοι με τους Πέρσες). Τότε πρωτάκουσα λέξεις περίεργες, που χρόνια αργότερα θα μελετούσα επιστημονικά: «υφαλοκρηπίδα», «χωρικά ύδατα», «μειονότητες». Οι διαρκείς εντάσεις με την Τουρκία στα επόμενα χρόνια βοήθησαν στην αμείωτη διατήρηση του ενδιαφέροντός μου για τα ελληνοτουρκικά. Οταν ήλθε η ώρα να επιλέξω θέμα για διδακτορικό, η επιλογή ήταν περίπου αυτονόητη: η νομική πτυχή των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Πρόβλεψη για διαγραφή όσων έχουν αντιακαδημαϊκή συμπεριφορά
«Φασίστας είναι εκείνος που ανοίγει κεφάλια» λέει, σηκώνοντας τον τόνο της φωνής του, καθώς θυμάται τις αντιδράσεις μικρής ομάδας φοιτητών που τον κατηγόρησαν για φασιστική συμπεριφορά. «Υπάρχει ελευθερία σκέψης και λόγου στα πανεπιστήμια; Εδώ δεν μπορείς να πεις σε κάποιον να μην καταστρέφει έναν τοίχο γράφοντας συνθήματα. Για ποια ελευθερία μιλάμε; Οι μειοψηφικές αυτές ομάδες ενδιαφέρονται μόνο για τη δική τους δυνατότητα να μιλούν ελεύθερα ή να βιαιοπραγούν και αυτό είναι φασισμός. Θέλουν τους υπόλοιπους να φοβούνται να μιλήσουν. Oταν κάποιος διαφωνεί, σπεύδουν να τον αποκαλέσουν φασίστα. Αυτό αποτελεί στην πράξη εφαρμογή της στρατηγικής “άντε να αποδείξεις ότι δεν είσαι ελέφαντας”» προσθέτει.
– Ορισμένοι θεωρούν ότι ανεβάσατε τον πήχυ με την ενέργειά σας, κυρίως για τους πανεπιστημιακούς.
– Δεν ήταν σκοπός μου να σηκώσω ψηλά τον πήχυ, κινήθηκα αυθόρμητα, όπως αισθανόμουν. Πράξεις σαν τη δική μου απλώς καταδεικνύουν το πρόβλημα. Ο τρόπος όμως που αντέδρασαν η πανεπιστημιακή κοινότητα και η κοινωνία στο συγκεκριμένο περιστατικό ήταν θετικά αναπάντεχος. Αντικατοπτρίζει το δημόσιο αίσθημα και την ανάγκη να σταματήσει αυτή η απραξία σε τέτοια φαινόμενα. Δεν έχουν όμως νόημα αυτές οι αντιδράσεις, εάν δεν υπάρχει θεσμική συνέχεια. Πρέπει επιτέλους να διατυπωθεί ένα θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των πανεπιστημίων, βάσει του οποίου να μπορεί να διαγραφεί κάποιος που έχει αντιακαδημαϊκή συμπεριφορά όπως οι φοιτητές που άδειασαν τα σκουπίδια στο γραφείο του αναπληρωτή πρύτανη στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πρέπει να υπάρξουν κάποια όρια.
– Ωστόσο, η πρύτανης του Παντείου Ισμήνη Κριάρη ήλθε αμέσως στο περιστατικό και σας στηρίζει.
– Eχετε δίκιο και θέλω να ευχαριστήσω την πρύτανη και τους συναδέλφους μου στο Πάντειο αλλά και στα άλλα ΑΕΙ, για τη στήριξη. Συνήθως πρέπει να σου δοθεί κίνητρο για να μπεις στη διαδικασία να συγκρουστείς. Ας πούμε ότι το αγώι ξυπνάει τον αγωγιάτη.
– Σε εσάς, ποιος έδωσε το κίνητρο;
– Αρχικά, θεώρησα ότι όφειλα να μιλήσω για να πάψει η καταστροφή της δημόσιας περιουσίας. Ενδεχομένως εάν ήταν βράδυ, να μην του έλεγα τίποτα. Αλλά ήταν μεσημέρι και είχε κόσμο γύρω και μου φάνηκε αδιανόητο να μη λέει κάποιος «τι κάνεις εκεί;». Κατόπιν, το κίνητρο μου το έδωσαν οι φοιτητές μου. Την πρώτη ημέρα που επέστρεψα στο Πάντειο, μετά την ολοκλήρωση των μαθημάτων, ένας φοιτητής με ρώτησε εάν φεύγω. Oταν του είπα ναι, μία ομάδα φοιτητών έκαναν γύρω μου ασπίδα προστασίας και με συνόδευσαν μέχρι έξω από το κτίριο. Yστερα ήταν η αντίδρασή τους απέναντι σε αυτούς που προσπάθησαν τις επόμενες ημέρες να διακόψουν το μάθημα. Τους ζήτησαν με απόλυτο και επιτακτικό τρόπο να φύγουν. Αντιδρούσαν ειρηνικά αλλά και δυναμικά στην προσπάθεια μιας μειοψηφικής ομάδας να τους εκφοβίσει για να σωπάσουν. Την ώρα εκείνη αισθάνθηκα σαν να ανοίγει μία πόρτα και να πλημμυρίζει με φως την αίθουσα. Μέσα σε αυτή τη χαώδη κατάσταση, η νεολαία αντιστεκόταν. Σκέφθηκα ότι υπάρχει μέλλον γι’ αυτόν τον τόπο.
– Τι πιστεύετε ότι πρέπει να γίνει;
– Κατ’ αρχάς δεν θα πρέπει να υπάρχουν άβατα για τις παράνομες και ποινικά διωκόμενες συμπεριφορές. Δεν μπορώ να καταλάβω ποια είναι η διαφορά αν κανείς σε τραυματίσει στον δρόμο ή στο πανεπιστήμιο. Το πανεπιστήμιο προσφέρει κάποιου είδους νομιμοποίηση στην παράνομη πράξη; Yστερα, πρέπει να αντιμετωπίσουμε τη διάχυτη αντικοινωνικότητα. Αυτή δεν είναι μόνον οι βίαιες επιθέσεις. Να σας δώσω ένα παράδειγμα εκτός πανεπιστημίου. Δείτε τις οδικές πινακίδες στους δρόμους. Θα διαπιστώσετε ότι σε μεγάλο βαθμό είναι κατεστραμμένες από αυτοκόλλητα ποδοσφαιρικών ομάδων. Αναφέρομαι σε κάτι πολύ ευτελές, που όμως δημιουργεί προβλήματα στους οδηγούς και πιθανόν να έχει υπάρξει αιτία δυστυχημάτων. Με το υπάρχον νομικό πλαίσιο δεν έχει νόημα να οδηγηθεί ο δράστης ενώπιον της Δικαιοσύνης. Εδώ καλούμαστε να κινηθούμε έξυπνα και παιδαγωγικά. Πρέπει να προβλεφθεί ως αυτοτελής ποινή η κοινωνική εργασία. Βάλε αυτόν που κολλάει τα αυτοκόλλητα να πάρει μία-μία τις πινακίδες και να τα ξεκολλάει ή αυτόν που γράφει συνθήματα να ασπρίζει για λίγες ημέρες τους δημόσιους τοίχους. Σήμερα η «κοινωφελής εργασία», όπως αποκαλείται, προβλέπεται μόνον ως δυνατότητα μετατροπής κάποιας ποινής φυλακίσεως κατ’ εξαίρεση και μόνον εάν το ζητήσει ο καταδικασθείς. Yστερα, πρέπει να γίνει δουλειά στα σχολεία. Θα ήταν χρήσιμο οι μαθητές να επισκευάζουν το σχολείο τους, να το βάφουν και να το φροντίζουν. Να έχουν την αίσθηση ότι είναι κάτι δικό τους και πρέπει να το σεβαστούν και να το προστατεύσουν.
– Τι σκεφτήκατε για τον νεαρό;
– Μεγαλώνω παιδιά. Oταν τον ξαναείδα στο δικαστήριο σκέφθηκα να επικοινωνήσω με την οικογένειά του και να τους ρωτήσω: τι πήγε στραβά; Γιατί ο γιος σας με κοπάναγε στο κεφάλι όταν του έκανα μία απλή παρατήρηση επειδή έγραφε στον τοίχο; Το μετάνιωσα. Μήπως φταίνε αυτοί ή πιο σωστά μόνον αυτοί.
Πηγή: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

11.4.17

H ''ηθική'' και τα ζώα. Άρθρο του κ. Θεοδόση Τάσιου στο ΒΗΜΑ

Απόσπασμα.
2. Ετσι, θα ονομάζεται «ηθική» η συμπεριφορά-μου όταν φροντίζω και αγαπάω ενα οικόσιτο ζώο, επειδή α) μου προσφέρει ορισμένες πρακτικές υπηρεσίες (κυνηγάει ποντίκια, γαβγίζει εχθρούς ή κελαηδάει προς τέρψιν μου), αλλα καί β) γουργουρίζει απ΄ τη συντροφιάμου, με κυττάει έντονα στα μάτια για να με καταλάβει, ή φτερουγίζει και κάθεται ευχαριστημένο στον ώμομου, αντί να φύγει απ΄ το ανοιχτό παράθυρο: (Σήμερα, μυριάδες άνθρωποι ομολογούν ευθέως την υποστασιακή πλήρωση που νοιώθουν τις στιγμές που ο σκύλοςτους τους υποδέχεται με ξέφρενα κινήματα της ουράς). Θα ονομάζαμε επίσης «ηθική» τη στάση όσων αγωνίζονται για τη δημοσιοποίηση φριχτών βασανιστηρίων που ασκούνται πάνω σε ζώα μαζικής βιομηχανικής εκτροφής- για να μπορούμε κάμποσοι απο μάς να ξεσαλώνομε στην κανιβαλική κρεωφαγία- με όλες τις καταστροφικές συνέπειες για την ίδια την υγεία μας. Και είναι όντως «ηθικός» ο αγώνας ορισμένης κατηγορίας ακτιβιστών για τα δικαιώματα των ζώων, οι οποίοι επέτυχαν σταδιακά την υποκατάσταση κάμποσων βασανιζόμενων πειραματόζωων, απο επιστημονικές ανέμβιες δοκιμασίες (π.χ. απ΄ τις δοκιμές καλλυντικών σε τεχνητό δέρμα, μέχρι τις γενετικές διερευνήσεις των συνεπειών ορισμένων φαρμάκων). Στην ίδια κατηγορία ανήκει και η διεθνής σήμερα μέριμνα ενάντια στην εξαφάνιση ειδών του ζωικού βασιλείου: Οχι μόνον διοτι καταλάβαμε το πολύτιμο πρακτικό αγαθό της βιοποικιλότητας, αλλα και διοτι αρχίσαμε να έχομε τύψεις για τον πολλαπλό πόνο που προκαλούμε σε έμβια όντα - κι άμα συναισθάνεσαι απάνω-σου τον πόνο του Αλλου, βρίσκεσαι πλησίστιος μέσα στην υπαρξιακή χαρά του Ηθους. (Αν τυχόν την βρίσκεις δηλαδή- διοτι δέν την έχομε όλοι αυτήν την συναισθηματική ευφυΐα).

3. Η καθαρώς επιστημονική έρευνα της συμπεριφοράς των ζώων (έναντι αλλήλων και έναντι του Ανθρώπου), έχει αναπτυχθεί μόνον την τελευταία 30-ετία κυρίως.

Εχομε τώρα την ελπίδα να πληροφορηθούμε οτι δέν είμαστε κατάμονοι πάνω σ΄ αυτόν τον κόκκο σκόνης ενος κρύου, σιωπηρού και άπειρου Σύμπαντος.

Θα παραθέσω εδώ προχείρως μερικά ευρήματα (έστω και χωρίς βιβλιογραφικές παραπομπές) τα οποία ενδυναμώνουν την αντίληψή-μας οτι ετούτα τα επι γής συγγενή ζωντανά, δέν μας μοιάζουν μόνον κατα το οτι χαίρονται και πονάνε, αλλα και διοτι πολλές φορές συμπεριφέρονται κατα τρόπον «ηθικόν».

Το παιχνίδι ζώου προς ζώον (ή προς άνθρωπο) συνιστά σύμβαση αυτοπεριορισμού («σε δαγνώνω στα ψέματα»)- συνιστά δηλαδή πράξη ηθικού χαρακτήρα, ακόμα κι ανάμεσα σε δύο άγριους λύκους. Πεινασμένοι μικροπίθηκοι Ινδιών αρνούνται να λάβουν τροφή όταν η κίνησή-τους προκαλεί πόνον σε διπλανούς-τους πιθήκους. (Δέν θα πιστέψετε βέβαια: το ίδιο γίνεται και σε πείραμα με ποντίκια). Πεινασμένοι πίθηκοι παίρνουν γρήγορα τη μερίδα-τους ρίχνοντας κέρμα σε μια σχισμή: Κι όταν μια γριά πιθηκίνα δέν τα καταφέρνει, ο διπλανός της βάζει το κέρμα στη σχισμή-της και την αφήνει να λάβει την τροφή της. Η ερυθρόστηθη χήνα της βόρειας Ευρώπης, αφήνει τα αβγά-της κοντά σε φωλιά γερακίνας, για να τα προστατέψει απ΄ τις αλεπούδες: Το γεράκι δέν τα πειράζει, αφού η χήνα το ειδοποιεί πότε πλησιάζει αλεπού θέτοντας σε κίνδυνο και τα γερακίσια αυγά. Αλληλεγγύη «μόνον», θα μου πείτε: Πόσοι άνθρωποι όμως κατασπαράζουν τον ευεργέτη τους; Εν αντιθέσει με το δελφίνι της Αραβίας το οποίο, χάρις σ΄ ένα κωφάλαλο παιδί δεινόν κολυμβητή, ελευθερώθηκε απο δίχτυα, κι έκτοτε παίζει ευτυχισμένο μόνον μαζί του (χρόνια τώρα)- ζηλεύοντας άμα το βλέπει να κολυμπάει με άλλα παιδιά...

Ιδέστε και μια απόδειξη αισθήματος δικαίου: Ενας πολύ συνεργάσιμος και υπομονετικός σκύλος, δέν παραπονείται όταν παρ΄ όλο που σηκώνει το πόδι-του δέν παίρνει την τροφή που του υποσχέθηκαν- διαμαρτύρεται όμως και αποχωρεί οταν τον βάζουν παρέα μ΄ άλλον σκύλο και δίνουν την ανταμοιβή στον άλλον, αλλα δέν δίνουν τα υπεσχημένα στον ίδιον.

Κι ακόμα, δύο σπουδαίες αποδείξεις γενναιοδωρίας: Πολλές μαννάδες χιμπατζήδες στο Fongoli, δέχονται ορφανά χιμπαντζάκια στην οικογένεια! Ενώ (άκουσον, άκουσον), θηλυκές γορίλλες πάνε και παρηγορούν τον άρτι νικημένον αρσενικό ο οποίος αποχωρεί φοβισμένος. Ολα τούτα, βεβαίως, ανάμεσα μύριες θηριωδίες που συμβαίνουν στο ζωικό βασίλειο- στο οποίο πάντως ποτέ δέν παρατηρήθηκαν πενήντα εκατομμύρια φόνοι ζώων από ζώα του ίδιου είδους, μέσα σε πέντε χρόνια (1940-1945).

Χωρίς καμμιάν απαίτηση επιστημονικής πληρότητας, ηθέλησα απλώς να ΄πώ οτι, προς δόξαν Θεού, η Συνπάθεια την εμβίων (ανθρώπου περιλαμβανομένου) διευρύνει την υποστασιακή-μας ματιά, μαζί και με την περιβαλλοντική-μας αφύπνιση, ίσως.

Ο κ. Θεοδόσης Π. Τάσιος είναι ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσοβείου Πολυτεχνείου.

Δυστυχώς Ηθοπτωχεύσαμε. Άρθρο του κ. Θεοδόση Τάσιου στο ΒΗΜΑ 07/02/2010

Απόσπασμα.
Και ποιός δεν ήξερε ότι ζούμε με δανεικά- δηλαδή ζούμε ως νταβατζήδες που εκμεταλλεύονται τα παιδιά και τ΄ αγγόνια-μας, αυτά που θα ξεπληρώσουν τα αναίσχυντα χρέη μας (διότι, λέει, αλλιώς θα χάσομε τα καταχτημένα-μας!). Θαυμάσατε- σάν να μήν υπήρχε προς τούτο ο δρόμος της αφιέρωσης, της καινοτομίας και της νοικοκυρωσύνης.

Ιδέστε λοιπόν τώρα την καμπύλη εξέλιξης τού δημοσίου χρέους μέσα σε τρείς δεκαετίες, την οποία δημοσίευσε το Βήμα (10.01.10)- προσέξτε δέ ποιος μας «κυβερνούσε» κάθε φορά που το φίδι του δανεισμού αγρίευε προς τα πάνω. Πολιτικό το θέμα; Οχι· είναι ηθοπολιτικό. Υποστηρίζω δηλαδή μαζί με τον Ν. Γ. Ξενάκην (Καθημερινή, 23.01.10) ότι «η κρίση δέν είναι μόνον οικονομική- είναι καί πολιτική καί ηθική »: Αυτή λοιπόν η καμπύλη (όπως θα ανέμενε κανείς) μοιάζει να είναι ακριβώς παράλληλη με την καμπύλη πτώσης των δεικτών παραγωγικότητας στη Χώρα, καθώς και της αύξησης της διαφθοράς μας.

Με συμπαθάτε που θα στεναχωρηθεί ο πάναγνος λαός-μας, αλλά όλο τούτο το τριακονταετές ρεζιλίκι, σαφέστατα υποδεικνύει τη μόνη εφικτή διάγνωση: «Δυστυχώς Ηθοπτωχεύαμε Σταδιακώς».

Εξ ού και μιά απ΄ τις παλαιότερες φωνές εγρήγορσης έλεγε «Χρειάζεται να διδάξομε Μπέσα» (Βήμα, 07.10.2007), μέσω ενός 15-ετούς πλάνου Ηθοπαιδείας σε εθνική κλίμακα- ενός πλάνου κατεξοχήν πολιτικού (και δυσχερέστατου, φυσικά): Διότι δέν πρόκειται για εύκολη μετακένωση γνώσεων από καθέδρας, αλλά για απόκτηση πρακτικής ηθοπολιτικής δεξιότητας, μέσω μεθοδευμένης Μαθητείας και Συγχρωτισμού με το Παράδειγμα. Πάντα περιμένω το ραντεβού που ζήτησα προς τούτο απ΄ τον τότε πρόεδρο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου...
Ο κ. Θεόδωρος Π. Τάσιος είναι ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου

10.4.17

ΙΩΑΝΝΑ-ΑΛΚΜΗΝΗ ΜΙΑ ΓΟΡΓΟΓΥΡΕΪΚΗ ΓΟΡΓΟΝΑ ΜΑ ΤΙ ΓΟΡΓΟΝΑ!!!

Αγαπητοί φίλοι εκλεκτοί συν κολυμβητές, και γοργόνες του αλμυρού νερού σας καλησπερίζω, η σημερινή ανάρτηση είναι αφιερωμένη σε μια γοργόνα, σε μια Γοργογυρέϊκη γοργόνα που πρόσφατα σάρωσε τα μετάλλια όπου και αν έλαβε μέρος. Τελευταία ήταν στην Χαλκίδα, αυτή η γοργόνα πριν αρχίσει να σαρώνει τα μετάλλια στις διάφορες πισίνες είχε ήδη δείξει τις φοβερές ικανότητές της στο ποτάμι του χωριού. Στους εκεί αγώνες που γινόντουσαν κάθε χρόνο στη μνήμη των Νυμφών του ποταμού η Ιωάννα-Αλκμήνη ήταν κάτοχος του χρυσού μεταλλείου κάθε χρόνο. Από μικρή νομίζαμε πως είχε γίνει κάποια ''μεταμόρφωση'', λόγω της ικανότητάς της να γλιστράει στα νερά του ποταμού, όπως οι Νύμφες, μας δημιουργήθηκε η εντύπωση πως αυτό το κορίτσι ήταν σίγουρα κάποια από τις Νύμφες. Στην πορεία συνέχισε την συλλογή των χρυσών μεταλλίων κ.ο.μ. με αποτέλεσμα σήμερα οι γονείς της να έχουν πρόβλημα τοποθέτησης των κυπέλλων και των μεταλλίων. Θυμηθείτε αυτό το όνομα Ιωάννα-Αλκμήνη θα την βρούμε μπροστά μας κάποια στιγμή να εκπροσωπεί την Ελλάδα σε κάποιους παγκόσμιους αγώνες κολύμβησης, και σε κάποια ολυμπιάδα, αυτό το κορίτσι να το έχει ο Θεός καλά και θα μας δώσει στο μέλλον πολύ μεγάλες χαρές. Πολλά συγχαρητήρια ανήκουν στους υπέροχους γονείς της, και στους καταπληκτικούς παππούδες της που βρίσκονται πάντα δίπλα της. Αγαπητή Ιωάννα- Αλκμήνη ως Γοργογυραίος θέλω να σου πω ένα μεγάλο ευχαριστώ, σου αξίζουν πολλά εύγε ευτυχώς που υπάρχουν τέτοια παιδιά που μας κάνουν να χαμογελάμε και να νιώθουμε περήφανοι. Υ.Γ. Το φετινό καλοκαίρι εκτός απροόπτου η ΟΚΡΑ θα τιμήσει την Γοργογυρέϊκη γοργόνα σε ειδική τελετή που θα γίνει στην αυλή των θαυμάτων. Σας χαιρετώ με σεβασμό ο Πεπέ της Ουτοπίας.

8.4.17

Άρθρο του καθηγητή κ. Θεοδόση Τάσσιου στο ΒΗΜΑ 06/07/2008 πάντα επίκαιρο δυστυχώς

Ένα μικρό απόσπασμα.
''Παρακαλώ οργανώστε επισκέψεις πλήθους πολιτών μέσα στα κτίρια και τις αυλές των ελληνικών πανεπιστημίων: Τη βρωμιά και την ασχήμια που θα συναντήσετε σε πλείστους χώρους, συγκρίνετέ-την με την κατάσταση των δικών σας χώρων εργασίας - και τα ξαναλέμε. Και να σκεφθείς οτι μέσα σ' αυτήν την «ατμόσφαιρα», καλούμεθα εμείς και οι φοιτητές-μας να ασκήσομε το ευαίσθητο λειτούργημα της Παιδείας και της Ερευνας. Ασε τις ανεξίτηλες (άρα συσσωρευόμενες) γραφιστικές αηδίες με τις οποίες ορισμένοι πιστεύουν ότι θα... σώσουν τη Χώρα - αδιαφορώντας επιδεικτικά για τις συνθήκες λειτουργίας του Πανεπιστημίου.


Και πιο κάτω:
Ομως, τί στο διάβολο νόημα έχει το θράσος ενός φοιτητή να έρχεται στους χώρους εργασίας Διδασκόντων, Υπαλλήλων και Τεχνιτών (κανένας απ' αυτούς δέν είναι Εργοδότης-του, ούτε μέλος της Κυβέρνησης), και να τους πετάει έξω - δια της βίας δε αν αρνηθούν να φύγουν. Μ' άλλα λόγια, δέν ισχύει γι' αυτούς το Ασυλο. Γιατί; Είναι λέει «κατάληψη» - άρα καταργείται κάθε έννοια λογικής, δικαίου, δημοκρατίας (και ανθρωπισμού ενίοτε). Για να επιτευχθεί τί;
* Οι διωγμένοι απ' τους χώρους-τους, σου έφταιξαν; Οχι.
* Οι διωγμένοι θα πάν να διαμαρτυρηθούν στην Κυβέρνηση αντί για σένα; Οχι.
* Οι Σύλλογοι των διωγμένων έχουν αποφασίσει απεργία; Οχι. Πώς εσύ επιβάλλεις τη θέλησή-σου πάνω σε μέλη συνδικαλιστικού οργάνου άλλων εργαζομένων;
Κοντολογής, πρόκειται για πολλαπλή κατάργηση του Ασύλου, και για αποθέωση του παραλογισμού και δικαίωση της βίας - η οποία ασκείται στην τλήμονα Χώρα μας εκατό φορές το χρόνο - ενώ η ιστορική κατάληψη του Πολυτεχνείου τον Νοέμβρη του 1973 έγινε μια φορά στα 50 χρόνια.

Όλα όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω (ή όσα θέλετε λιγότερα) συμβαίνουν 30 χρόνια τώρα μέσα στο δημόσιο Πανεπιστήμιο. Τώρα πιά, τις συνέπειες τις βλέπουν όλοι: Η πλειονότητα των παιδιών-μας δέν τις χαίρονται τις σπουδές-των ως υποστασιακή ικανοποίηση. Κι, όλα μαζύ, δεν πετυχαίνουν σωστά τον μοναδικό στόχο του Πανεπιστημίου:
* Η άθλια οπτική, ακουστική και ψυχολογική ατμόσφαιρα δέν εμπνέει τη Σπουδή και την Ερευνα
* Οι κατ' έτος απώλειες διδακτικού χρόνου (και οι εμβαλωματικές αντικαταστάσεις του) έχουν μετατρέψει κάμποσες Σχολές σε απλά εξεταστικά κέντρα. Ντροπή.
* Οι διευκολυντικές πιέσεις των μπουκαδόρων έχουν φτωχύνει κάμποσα Προγράμματα Σπουδών («κάτω η εντατικοποίηση»), με αποτέλεσμα την χαμηλότερη στάθμη επιστημονικών (άρα και επαγγελματικών) προσόντων των Αποφοίτων μας. Κι ο Λαός περιμένει...
Ολα τούτα είναι εθνικές απώλειες, ασυγκρίτως μεγαλύτερες απ' τα φιλοδοξούμενα τυχόν οφέλη απ' την κομματικοποίηση του Πανεπιστημίου.
Και γιατί τα πάθαμε όλ' αυτά; Γιατί δέν το πήραμε είδηση νωρίτερα; Μα, διοτι το Πανεπιστήμιο είναι ο μόνος χώρος εθνικών δραστηριοτήτων ο οποίος είναι κλειστός, μαντρωμένος και «ανέγγιχτος» - είναι Νησίδα απουσίας Κοινωνικού Ελέγχου! Πράγματι, κανείς δεν δικαιούται να μπεί στο Πανεπιστήμιο, ή να ζητήσει απολογισμούς ή, κυρίως, να αποτρέψει τις αθλιότητες στις οποίες αναφέρθηκα. Διοτι η έννοια του Ασύλου (αυτή η ιδιότυπη αδυναμία Κοινωνικού Ελέγχου), έχει δυστυχώς κι άλλες δυσμενέστατες συνέπειες.
Δέν μπορεί η ελληνική κοινωνία να αξιολογήσει το έργο του δημόσιου Πανεπιστημίου. Γιατί; Διότι εμείς οι Δάσκαλοι, οχυρωμένοι πίσω απ' την αυτονομία(;) του Πανεπιστημίου, καθώς και πίσω απ' την κατανοητή καχυποψία-μας έναντι των εξωτερικών πιέσεων, δέν δεχόμαστε να μας κρίνει κανείς («κάτω η Αξιολόγηση»).''
Ο κ. Θεοδόσης Π. Τάσιος είναι ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου.

7.4.17

Το ρεμπέτικο τραγούδι στα χρόνια του εμφυλίου

Από τις πιο μελανές σελίδες της ελληνικής ιστορίας είναι ο Εμφύλιος πόλεμος που ξεκίνησε το 1943 και μέχρι το 1949 άφησε πίσω του πολλές καταστροφές και μεγάλες απώλειες. Οι κακουχίες, οι αντιξοότητες και η εξαθλίωση του ελληνικού λαού αποτυπώνονταν στην καθημερινή ζωή και μέσω του τραγουδιού. Άλλωστε η μουσική και το τραγούδι ήταν και είναι το μόνο μέσο των ανθρώπων να τραγουδήσουν τα πάθη τους και να παρηγορηθούν – ως ένα βαθμό τουλάχιστον. Πολλά από τα τραγούδια της εποχής, τα οποία ακόμα και σήμερα τραγουδάμε πολύ, ανήκουν στην κατηγορία του ρεμπέτικου και του έντεχνου λαϊκού τραγουδιού. Αυτά που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι τα ρεμπέτικα και αυτό γιατί θα μπορούσε κανείς, όχι τόσο εύκολα αλλά με μια πιο σχολαστική ματιά, να τα εντάξει σε τρεις κατηγορίες: στα αριστερά, τα δεξιά και σ’εκείνα που δεν υιοθέτησαν καμία ταμπέλα.
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής τα περισσότερα τραγούδια μιλούσαν για τους μαυραγορίτες, όπως τα δυο τραγούδια του Γενίτσαρη, τα «Οι Λαλάδες» που τραγούδησε η Χ. Αλεξίου και «Οι Μαυραγορίτες» που ακούστηκε από τον Γ.Νταλάρα. Ακόμη ένα που ξεχωρίζει και έχει επίσης ερμηνεύσει ο Γ.Νταλάρας είναι το «Χαϊδάρι» σε στίχους του Μάρκου Βαμβακάρη και μουσική του γιου του, Στέλιου.
Γρήγορα, όμως, γράφτηκαν και τραγούδια που αναφέρονταν στους δωσίλογου που συμμετείχαν σε μπλόκα όπως τα «Μπλόκος» του Τσιτσάνη, «Ο Μπλόκος της Κοκκινιάς» του Νίκου Δημόπουλου και «Στέλιος Καρδάρας» του Μ. Γενίτσαρη. Υπάρχουν, βέβαια, και αρκετά ρεμπέτικα τραγούδια που αναφέρονται στον ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ. Τέτοια τραγούδια είναι τα «ΕΑΜ», «Να ‘ναι γλυκό το βόλι» και «Άρης Βελουχιώτης» το οποίο ερμηνεύουν το 1980 οι Νταλάρας, Γλυκερία και Δ. Κοντογιάννης. Ο Άρης Βελουχιώτης έχει πρωταγωνιστήσει και σε πολλά άλλα τραγούδια όπως το «ο Άρης κάνει πόλεμο» το οποίο έχουν ερμηνεύσει οι Γιώργος Τζαβέλλας και Μίκης Θεοδωράκης. Το τραγούδι αυτό γράφτηκε, προφανώς από ελασίτες, με αφορμή τη μάχη του Μικρού Χωριού με τους Ιταλούς. Και ο Στράτος Παγιουμτζής, όμως, έγραψε ένα τραγούδι αποτυπώνοντας το πνεύμα των ημερών με τίτλο «Πόσες καρδούλες κλάψανε».
Επιπρόσθετα, υπάρχουν και τραγύδια που αναφέρονται στα Δεκεμβριανά. Ένα από αυτά είναι το «Μας πήραν την Αθήνα» του οποίου ο συνθέτης μας είναι άγνωστος και ένα δεύτερο είναι το «Βάρκα γιαλό» του Τσιτσάνη. Το τελευταίο, αν και δεν ηχογραφήθηκε ποτέ στην αρχική του εκτέλεση, κάνει λόγο για την περιπέτεια των αιχμαλώτων που συνέλαβαν οι Άγγλοι και μετέφεραν στην Ελ ντάμπα. Το 1944 γράφεται, επίσης, το «Γιούπι-για» που τραγουδήθηκε περισσότερο για πολιτικό σχολιασμό.
Ο Βασίλης Τσιτσάνης έγραψε πολλά τραγούδια για τον Εμφύλιο και τραγουδήθηκαν πολύ. Ανάμεσα τους τα «Πέρασαν, έφυγαν οι χρόνοι της σαπίλας» και «Ζήτω το ΕΑΜ, ο ΕΛΑΣ». Το εμβληματικό «Συννεφιασμένη Κυριακή» γράφτηκε στην Θεσσαλονίκη, ηχογραφήθηκε αργότερα, με τον Τσαουσάκη και την Μπέλλου. Μαζί με τον Τσιτσάνη, οι Απόστολος Καλδάρας και Μπάμπης Μπακάλης έγραψαν τα πιο δημοφιλή τραγούδια του Εμφυλίου. Εκτός από τα παραπάνω , ρεμπέτικα που ακούγονται και σήμερα είναι «Κάποια μάνα αναστενάζει», «Κάνε λιγάκι υπομονή», «Έχω να λάβω γράμμα σου», «Ο ανταρτόπληκτος», «Ο τραυματίας», «Η φυλακισμένη», «Για στάσου Χάρε», «Σ’ ένα βράχο φαγωμένο» «Μπρος στο ρημαγμένο σπίτι», «Ως πότε πια τέτοια ζωή» και «Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι». Κάποια από τα τραγούδια που έγραψε ο Τσιτσάνης αναφέρονται στους εξόριστους όπως τα «Το όνειρο της αδερφής», «Διώξε με, μάνα, διώξε με», «Χτίζουν και γκρεμίζουν κάστρα» και «Κατηγορώ την κοινωνία». Ένα, επίσης, πολύ δημοφιλές τραγούδι είναι το «Σαν απόκληρος γυρίζω» που ηχογραφήθηκε το 1950 με ερμηνεύτρια την Σωτηρία Μπέλλου.
Ο Μάρκος Βαμβακάρης, έγραψε και αυτός με τη σειρά του τραγούδια για εκείνη την εποχή αλλά είναι ένα ρεμπέτικο που ξεχωρίζει. Ο τίτλος αυτού είναι «Τέτοια ζωή με βάσανα» που ηχογραφήθηκε το 1948. Ο Παπαϊωάννου έχει γράψει το συγκλονιστικό «Γυρισμό» που τραγούδησε ο Οδυσσέας Μοσχονάς το 1950, για τους εξόριστους και τους φυλακισμένους. Οι Ευγενικός και Μοσχονάς τραγούδησαν το «Η νοσοκόμα».Το τραγούδι του Οδυσσέα Μοσχονά, «Ο αδερφός τον αδερφό», γραμμένο το 1948, ερμηνεύτηκε από το Γ. Νταλάρα. Το επόμενο τραγούδι «Στα Γιάννενα μέσα στου Φιξ» γράφτηκε μέσα στη φυλακή, το 1947, από τον Πειραιώτη συνθέτη Γιώργο Κάρλα. Τέλος το τραγούδι «Καταστροφή» του Μανώλη Χιώτη ανήκει και αυτό στην κατηγορία των ρεμπέτικων της περιόδου εκείνης και ερμηνεύτηκε από τους Τάκη Μπίνη και η Στέλλα Χασκήλ.
Πηγή: ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΕΚΡΗΣ
Ανιχνευτής ο Πεπέ της Ουτοπίας.

Η γέννηση του λαϊκού τραγουδιού

 Μια ιστορία τόσο ενδιαφέρουσα όσο και η ιστορία της νεότερης Ελλάδας την οποία ακολούθησε, αποτύπωσε, ξόρκισε και πόνεσε. Οι ρίζες του μας ταξιδεύουν αιώνες πριν, με το ξέσπασμα της βιομηχανικής επανάστασης και τη δημιουργία των πρώτων μεγάλων αστικών κέντρων. Στην ουσία, τότε δημιουργείται το αστικό λαϊκό τραγούδι, αυτό που καταγράφει τη ζωή και τις δυσκολίες της αστικής εργατικής τάξης, σε αντίθεση με το δημοτικό, που απεικονίζει τη ζωή των ανθρώπων της υπαίθρου.

        Από το 1800, λοιπόν, αρχίζει δειλά-δειλά και εμφανίζεται ο προάγγελος του ρεμπέτικου τραγουδιού, αυτοσχέδιο τραγούδι της παρέας που ανθίζει στις φτωχικές ταβέρνες και στις μικρές συνάξεις. Ανώνυμο, ωμό, χωρίς καλλωπισμούς και φόρμες, επικοινωνεί τον τρόπο ζωής και τις δυσκολίες μιας σκληρής καθημερινότητας, εντός και εκτός νόμου.

Ρεμπέτης: Όρος από την τουρκοκρατία, ο ατίθασος, ο κοινωνικά απροσάρμοστος.
        Το ρεμπέτικο εμφανίζεται στην Ελλάδα στα τέλη του 19ου και αρχές του 20ου αιώνα. Είναι το τραγούδι μιας κατώτερης κοινωνικής τάξης που κινείται στα όρια της νομιμότητας ή και πολλές φορές έξω απ’ αυτά. Είναι το τραγούδι του Μάγκα της εποχής, του καταφερτζή, του ασυμβίβαστου, του παράνομου. Το ακούμε με τη συνοδεία του μπαγλαμά, του τζουρά και του μπουζουκιού. Οι καταβολές του είναι η Βυζαντινή μουσική και το δημοτικό τραγούδι.
Μέχρι που η Μικρασιατική καταστροφή και η ανταλλαγή πληθυσμών που ακολούθησε αλλάζει τη ροή της Ελληνικής ιστορίας και της μουσικής της. Πλήθη των Ελλήνων της Μικρασίας καταφτάνουν και προσπαθούν να εγκατασταθούν στη φτωχή Ελλάδα.    

        Στήνουν παράγκες και προσπαθούν να ξεκινήσουν μια νέα ζωή σε έναν καινούριο τόπο. Ο Πειραιάς, η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη είναι τα αστικά κέντρα που κυρίως τους υποδέχτηκαν. Φέρνουν μαζί τους νέα ήθη, έθιμα, πολιτιστικές τάσεις και συνήθειες. Και εκεί, το ρεμπέτικο αρχίζει να παίρνει μυρουδιές από την Ανατολή, ενώ το νέο μουσικό ιδίωμα αρχίζει να ανθίζει, να εγκαταλείπει την παρανομία, να αγκαλιάζει κι άλλα κοινωνικά στρώματα, να δίνει ψωμί σε επαγγελματίες ρεμπέτες.
Μάρκος Βαμβακάρης: Πατριάρχης του ρεμπέτικου.
        Η δικτατορία του Μεταξά φέρνει και τη λογοκρισία. Το περιεχόμενο των στίχων του ρεμπέτικου κηρύσσεται παράνομο. Η στιχογραφία άρχισε να γίνεται πιο προσεκτική, η θεματολογία προσανατολίζεται σε πιο ερωτικά θέματα και ο αρχικός χαρακτήρας του μουσικού αυτού ιδιώματος μεταλλάσσεται. Το ρεμπέτικο «λειαίνεται» και μια καινούρια τάση αποδεκτή και από την αστική τάξη, το αρχοντορεμπέτικο, εμφανίζεται.
        Προς τα τέλη της δεκαετίας του ’30 το ρεμπέτικο αρχίζει να παρακμάζει και ένα καινούριο είδος, με εξευγενισμένη θεματολογία, πιο περίπλοκη φόρμα και το μπουζούκι να κυριαρ
χεί κάνει τα πρώτα του βήματα. Το λαϊκό τραγούδι.
Βασίλης Τσιτσάνης: Πρωτεργάτης του λαϊκού τραγουδιού.
        Η γέννηση του λαϊκού τραγουδιού ακολουθεί μια πορεία μέχρι σήμερα εξελισσόμενη. Ακολουθεί την ιστορία του Έλληνα, τη φτώχεια, την κατοχή, τον εμφύλιο, τη μετανάστευση. Αναπτύσσεται, μπαίνει στις μεγάλες ορχήστρες, στα «σαλόνια», δισκογραφεί, ταξιδεύει τα έργα μεγάλων ποιητών, φτιάχνει αριστουργήματα στα χέρια μεγάλων συνθετών, ζει τη χρυσή του εποχή, μπαίνει στην εποχή της εικόνας, δημιουργεί «σταρ», φτιάχνει «σουξέ», ελαφραίνει, ψάχνει να βρει την ταυτότητά του, μεταλλάσσεται και συνεχίζει.
        Πολλοί τραγουδιστές έδωσαν το δικό τους στίγμα και άφησαν μια μεγάλη παρακαταθήκη για τις μελλοντικές γενιές τραγουδιστών. Από τη δωρική φωνή του Μπιθικώτση, τη ρωμαλέα και πονεμένη φωνή του Καζαντζίδη, την ωμή φωνή της Σωτηρίας Μπέλλου, την κελαριστή φωνή της Μαίρης Λίντα, μέχρι την ευλύγιστη φωνή του Γιώργου Νταλάρα, το λαϊκό τραγούδι χρωμάτισε τα βιώματα του Έλληνα και ένωσε τις παρέες.
        Το λαϊκό τραγούδι σήμερα εισπράττει μομφές και χλεύη από πολλούς. Η εμπορευματοποίηση και η πληθώρα προσφοράς πολλές φορές οδηγεί σε «ευκολίες» και «συνταγές». Ωστόσο, το λαϊκό τραγούδι δεν διαμορφώνει κριτήριο, ακολουθεί και σκιαγραφεί την εποχή και τις ανάγκες του ακροατή, και δεδομένου του γεγονότος, είναι νωρίς να κρίνουμε το ιστορικό κατάλοιπο της σημερινής μουσικής λαϊκής τάσης. 
        Το λαϊκό τραγούδι υπήρξε και συνεχίζει να είναι ένα αυθεντικό ελληνικό μουσικό ιδίωμα με μεγαλειώδεις στιγμές, λαμπρό παρελθόν και υποσχόμενο μέλλον.
        Το λαϊκό τραγούδι, με το πέρασμα των χρόνων, ανέπτυξε ένα ιδιαίτερο φωνητικό ιδίωμα, που αφορά το αισθητικό και κατ’ επέκταση το τεχνικό κομμάτι της ερμηνείας. Είναι αλήθεια ότι οι πρώτοι λαϊκοί τραγουδιστές είχαν από ελάχιστη έως καθόλου μουσική ή φωνητική παιδεία, και η απόδοσή τους ήταν καθαρά αποτέλεσμα «ταλέντου» αλλά και σχετικών ακουσμάτων. Οι περισσότεροι ερμηνευτές που στιγμάτισαν το λαϊκό τραγούδι απλώς το κατείχαν και εξέλισσαν την τεχνική τους εμπειρικά.
        Σήμερα, οι συνθήκες είναι διαφορετικές. Γνωρίζουμε πολλά περισσότερα για το ανθρώπινο φωνητικό όργανο, και με την κατάλληλη καθοδήγηση ένας μαθητής μπορεί να μάθει και να κατευθύνει τη φωνή του με γνώμονα τη φωνητική υγεία αλλά και το καλύτερο αισθητικό και μουσικό αποτέλεσμα. 

 Τραγούδι ορίζουμε συγκεκριμένη φόρμα μουσικής γραφής, για φωνή και συνοδεία οργάνου ή οργάνων. Άλλες φορές η συνοδεία απουσιάζει και τότε μιλάμε για a cappella τραγούδι. Το τραγούδι τυπικά γράφεται πάνω σε στίχους, πολύ συχνά με ομοιοκαταληξία. Ένα τραγούδι μπορεί να γραφτεί για σόλο φωνή, για δύο φωνές (duet), για τρείς ή και περισσότερες.


        Το τραγούδι διακρίνεται σε πολλές κατηγορίες, ανάλογα με τα κριτήρια που κάθε φορά χρησιμοποιούμε (περιεχόμενο, φόρμα, στύλ, ιστορική περίοδος). Στη σύγχρονη τραγουδοποιϊα, η φόρμα του τραγουδιού αποτελείται κυρίως από δύο ή περισσότερα επαναλαμβανόμενα, ανακυκλούμενα μέρη και έχει μικρή χρονική διάρκεια. Τα βασικότερα στοιχεία του είναι το κουπλέ (γαλλ: couplet) και το ρεφραίν (γαλλ: refrain). Μια τυπική δομή σύγχρονου τραγουδιού μπορεί να αποτελείται από: 


        Εισαγωγή (introduction ή intro). Εισάγει τον ακροατή στην ατμόσφαιρα του τραγουδιού, άλλες φορές με κάποια πρωτότυπη μελωδία αποδιδόμενη από τη φωνή ή άλλο όργανο, άλλες φορές χρησιμοποιώντας την αρμονική αλληλουχία του ρεφραίν ή και εισάγοντάς το αυτούσιο, ή και με άλλους πρωτότυπους τρόπους που σκοπό έχουν να προκαλέσουν την έκπληξη ή να τραβήξουν το ενδιαφέρον του ακροατή για περαιτέρω ακρόαση.


Κουπλέ (γαλλ: couplet ή αγγλ: verse). Επαναλαμβανόμενο μέρος του τραγουδιού με, ως επί το πλείστον, ταυτόσημη μελωδία, ίδιο αριθμό, αλλά διαφορετικό περιεχόμενο στίχων. Περιγράφει συναίσθημα ή κατάσταση η οποία αποκρυσταλλώνεται στο ρεφραίν.

Ρεφραίν (γαλλ: refrain ή αγγλ: chorus). Το μέρος του τραγουδιού που επαναλαμβάνεται τουλάχιστον μία φορά με ταυτόσημη μελωδία και στίχο. Είναι σχεδόν πάντα μεγαλύτερης συναισθηματικής έντασης από το κουπλέ και φέρει το κυρίως θέμα ή μήνυμα του τραγουδιού. Συνήθως, είναι αυτό που θυμόμαστε πιό έντονα από ένα τραγούδι (είναι “πιασάρικο”!!). Τις πιο πολλές φορές ακολουθεί το κουπλέ, αλλά όχι πάντα.

Γέφυρα (αγγλ: bridge). Ιντερλούδιο, το οποίο ενώνει δύο διαφορετικά (π.χ. Κουπλέ-ρεφραίν) ή δύο ίδια (π.χ. Ρεφραίν-ρεφραίν) μέρη του τραγουδιού. Έχει συνήθως διαφορετική αρμονική αλληλουχία και από τα δύο, μπορεί να έχει διαφορετικό στίχο ή καθόλου στίχο και σκοπός του είναι να προετοιμάσει το αρμονικό περιβάλλον για την εισαγωγή του επόμενου μέρους.

 Πηγή: Ωδείο Όπερα
Ανιχνευτής ο Πεπέ της Ουτοπίας.


Έκτωρ Μπερλιόζ. Ο Πατριάρχης της γαλλικής ρομαντικής μουσικής

Κάποτε είχε διατυπωθεί πως το πνεύμα του Ρομαντισμού εκφράζονταν από τον Ουγκώ στην λογοτεχνία, τον Ντελακρουά στην ζωγραφική και από τον Έκτορα Μπερλιόζ στην μουσική! Αναμφίβολα λοιπόν ο Λουί Έκτωρ Μπερλιόζ θεωρείται από τους περισσότερους ως ο «Πατριάρχης» της Γαλλικής Μουσικής Σχολής καθώς υπήρξε ένας μεγάλος συνθέτης που κληροδότησε στην γαλλική αλλά και στην παγκόσμια μουσική ανθολογία αριστουργήματα όπως τη «Φανταστική Συμφωνία» (1828-1830), την «Μεγάλη Λειτουργία των Νεκρών» γνωστή ως «Ρέκβιεμ» (1837-1838), το «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» (1839), την «Καταδίκη του Φάουστ» (1846), τα «Παιδικά χρόνια του Χριστού» (1854) ή τέλος σαν τους «Τρώες» αυτή την μεγάλη Όπερα, την εμπνευσμένη από την Ομήρου «Ιλιάδα» και την «Αινιάδα» του Βιργιλίου.
Ο Έκτωρ Μπερλιόζ, αυτός ο τεραστίου φήμης Γάλλος μουσουργός, έζησε μια ζωή γεμάτη αντιξοότητες. Γεννήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου του 1803 σε μια κωμόπολη κοντά στην Γκρενόμπλ, όπου και τελείωσε το γυμνάσιο φοιτώντας παράλληλα στο Ωδείο. Ο πατέρας του ήταν γιατρός, που ονειρευόταν να φέρει στον ιατρείο του και τον γιο του Έκτορα. Αυτό φαίνεται και από το γεγονός πως ο Μπερλιόζ γράφτηκε στην ιατρική σχολή στο Παρίσι, το 1821, εκπληρώνοντας τους πόθους του πατέρα του. Εκεί ουσιαστικά ο Μπερλιόζ σπατάλησε περισσότερο από δύο χρόνια, καθώς η ιατρική του ιδίου δεν του άρεσε, με αποτέλεσμα να καταβάλλει ιδιαίτερη προσπάθεια, προκειμένου να πείσει τον πατέρα του, ο οποίος όμως, όταν τελικώς διεπίστωσε την αγάπη του παιδιού του για την μουσική, έσπευσε να του κάνει δώρο μια κιθάρα και ένα φλάουτο.
Τα πραγματικά βάσανα όμως αρχίζουν για τον Μπερλιόζ, όταν ξεκινά τα μαθήματα στο Ωδείο του Παρισιού το 1826, όταν οι δάσκαλοι εκεί, χαρακτηρίζουν την μουσική του «θορυβώδη», ουδέποτε κατανοούν το ταλέντο του και στέκουν απέναντί του. Η κακή τύχη του Μπερλιόζ παρατείνεται από τους δύο άτυχους γάμους του, αλλά και από τον χαμό του αγαπημένου του γιού!
Όλες αυτές οι ατυχίες του έχουν τσακίσει τα νεύρα και το ηθικό, σε σημείο να τον μεταβάλουν στα τελευταία χρόνια της ζωής του σε έναν «μισάνθρωπο» όπως δείχνουν οι περιγραφές που διασώζονται σήμερα για το πρόσωπό του. Για να γυρίσουμε όμως πίσω στην εποχή που ο 23χρονος Μπερλιόζ, βρισκόταν στο Ωδείο του Παρισιού, είχε ήδη αγαπήσει παθιασμένα την μουσική του ΜΠΑΧ και του ΓΚΛΟΥΓΚ, ενώ διάβαζε μανιασμένα κείμενα του Λόρδου Βύρωνα. Το 1825 ο Μπερλιόζ παρουσιάζεται για πρώτη φορά να διευθύνει ορχήστρα αποτελούμενη από 150 μουσικούς, μέσα σε εκκλησία, σε λειτουργία δικής του σύνθεσης. Εκεί θα προκαλέσει την προσοχή των πρώτων του θαυμαστών, αλλά και θα δημιουργήσει τους πρώτους φανατικούς εχθρούς του! Ανάμεσα σε αυτούς βρίσκεται και ο διευθυντής του Ωδείου του Παρισιού και συνθέτης Κερουμπίνι ο οποίος έκτοτε θα σταθεί απέναντί του. Όταν το 1830 ο Μπερλιόζ θα παρουσιάσει την «Φανταστική Συμφωνία» του, ο Κερουμπίνι ερωτώμενος αν θα παραστεί στην συναυλία, απάντησε «Δεν χρειάζεται να μάθω, τι δεν πρέπει να κάνει κανείς…».
Κατά την διάρκεια της εκτέλεσης της «Φανταστικής Συμφωνίας» ο Μπερλιόζ θα γνωρίσει και την Αγγλίδα ηθοποιό Χάριετ Σμίθσον την οποία θα παντρευτεί. Αργότερα θα καταλάβει ότι δεν αγαπούσε εκείνη πραγματικά, αλλά μια ασήμαντη τραγουδίστρια την Μαρία Ρέτσιο με την οποία είχε συνδεθεί κρυφά! Όταν αργότερα η Σμίθσον θα πεθάνει ο Μπερλιόζ θα σπεύσει να νομιμοποιήσει τον κρυφό αυτό δεσμό. Από τον πρώτο του γάμο ο Μπερλιόζ είχε αποκτήσει έναν γιο, ο οποίος το 1865 θα πεθάνει!
Ο Μπερλιόζ υπήρξε απόλυτα ταυτισμένος με τις φιλελεύθερες ιδέες της εποχής του. Εκείνο τον καιρό ο ζωγράφος Ντελακρουά παρουσιάζει την «Σφαγή της Χίου» και τον «Θρήνο της Ελλάδας πάνω στα ερείπια του Μεσολογγίου». Έτσι και ο Μπερλιόζ βαθιά συγκινημένος με το δράμα της Ελληνικής Επανάστασης κι από τον θάνατο του φιλέλληνα Λόρδου Βύρωνα, συνθέτει το 1826 την «Ηρωική σκηνή από την Ελληνική Επανάσταση». Ο Μπερλιόζ δεν ήταν φιλέλληνας μόνο διακατεχόμενος από την επανάσταση του ’21 και τις φιλελεύθερες αρχές του διαφωτισμού, αλλά εμπνέονταν και από την κλασική αρχαιότητα συνθέτοντας την όπερα «Τρώες». Η όπερα αυτή γράφτηκε σε δύο ανεξάρτητα μέρη. Το πρώτο ήταν η «Πτώση της Τροίας», ενώ το δεύτερο ήταν οι «Τρώες στην Καρχηδόνα».
Ο Μπερλιόζ πέθανε στις 8 Μαρτίου 1869, σε ηλικία 66 ετών. Στην Ελλάδα ο Γάλλος Πατριάρχης του ρομαντισμού, δεν έγινε ποτέ ιδιαίτερα γνωστός παρότι υπήρξε εκτός από ένας τεράστιος μουσουργός και ένας φανατικά υπέρμαχος της ελληνικής ανεξαρτησίας.