Life for Life
"Το θαύμα δεν είναι πουθενά
παρά κυκλοφορεί μέσα
στις φλέβες του ανθρώπου!!!"
"Στης σκέψης τα γυρίσματα μ’ έκανε να σταθώ
ιδέα περιπλάνησης σε όμορφο βουνό.
Έτσι μια μέρα το ’φερε κι εμέ να γυροφέρει
τ’ άτι το γοργοκίνητο στου Γοργογυριού τα μέρη !!!"
ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ ΜΑΣ
Εμείς στο χωριό μας έχουμε ακόμα αυλές. Εκεί μαζευόμαστε, αμπελοφιλοσοφούμε,καλαμπουρίζουμε, ψιλοτσακωνόμαστε μέχρι τις... πρώτες πρωινές ώρες! Κοπιάστε ν' αράξουμε!!!
-Aναζητείστε το"Ποίημα για το Γοργογύρι " στο τέλος της σελίδας.
29.9.24
ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΠΟΙΑ ΡΗΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΕ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΤΗ ΖΩΗ ΣΟΥ. Η επιλογή έγινε από τον Επικούρειο Πέπο.
Ορίστε 60 ρητά που θα σε βοηθήσουν να ρυθμίσεις τον τρόπο σκέψης σου και θα σου δώσουν κίνητρα για μια καλύτερη ζωή.
1. Δεν μπορείς να αλλάξεις αυτό που φοβάσαι να αντιμετωπίσεις.
2. Μερικές φορές τα καλά πράγματα καταρρέουν έτσι ώστε καλύτερα πράγματα να μπορέσουν να οικοδομηθούν.
3. Μην σκέφτεσαι το κόστος. Σκέψου την αξία.
4. Μερικές φορές χρειάζεται να αποστασιοποιηθείς για να δεις τα πράγματα καθαρά.
5. Πολλοί άνθρωποι αγοράζουν πράγματα που δεν χρειάζονται, με χρήματα που δεν έχουν, για να εντυπωσιάσουν ανθρώπους που δεν ξέρουν.
6. Άσχετα με το πόσα λάθη κάνεις ή το πόσο αργή είναι η πρόοδος σου, είσαι και πάλι μπροστά από όσους δεν προσπαθούν.
7. Αν ένα πρόσωπο θέλει να είναι μέρος της ζωής σου, θα κάνει μια προφανή προσπάθεια για αυτό. Σκέψου διπλά πριν κρατήσεις ένα χώρο στην καρδιά σου για τους ανθρώπους που δεν κάνουν προσπάθεια για αυτό.
8. Το να κάνεις έναν άνθρωπο να χαμογελάσει, μπορεί να αλλάξει τον κόσμο – ίσως όχι όλο τον κόσμο, αλλά τον δικό του σίγουρα.
9. Το να λες ότι κάποιος είναι άσχημος δεν σε κάνει ομορφότερο.
10. Οι μόνοι φυσιολογικοί άνθρωποι που ξέρεις είναι αυτοί που δεν γνωρίζεις πολύ καλά.
11. Η ζωή είναι 10% το τι σου συμβαίνει και 90% το πώς αντιδράς σε αυτό.
12. Το πιο οδυνηρό πράγμα είναι το να χάσεις τον εαυτό σου στην διαδικασία του να αγαπάς κάποιον τόσο πολύ και να ξεχνάς ότι είσαι και εσύ ξεχωριστός.
13. Είναι καλύτερα να είσαι μόνος σου παρά με κακιά παρέα.
14. Καθώς μεγαλώνουμε, συνειδητοποιούμε ότι είναι λιγότερο σημαντικό να έχουμε πολλούς φίλους και πιο σημαντικό να έχουμε λίγους και αληθινούς.
15. Το να κάνεις εκατό φίλους δεν είναι θαύμα. Το θαύμα είναι να κάνεις ένα φίλο που θα σταθεί δίπλα σου ακόμα και όταν εκατό άτομα είναι εναντίων σου.
16. Το να τα παρατάς δεν σημαίνει πάντα ότι είσαι αδύναμος, μερικές φορές σημαίνει ότι είσαι δυνατός και έξυπνος αρκετά ώστε να το αφήσεις πίσω και να προχωρήσεις.
17. Μην λες ότι δεν έχεις αρκετό χρόνο. Έχεις ακριβώς τον ίδιο αριθμό ωρών ανά ημέρα που δόθηκαν και στους Σωκράτη, Αριστοτέλη, Πλάτωνα, Επίκουρο, Helen Keller, Pasteur, Michaelangelo, Leonardo da Vinci, Thomas Jefferson, Albert Einstein κλπ.
18. Αν πραγματικά θέλεις να κάνεις κάτι, μπορείς να βρεις ένα τρόπο. Αν δεν θέλεις, θα βρεις μια δικαιολογία.
19. Μην επιλέγεις αυτόν που είναι όμορφος στον κόσμο. Διάλεξε αυτόν που κάνει τον κόσμο σου όμορφο.
20. Ο έρωτας δεν είναι επιλογή. Το να μείνεις ερωτευμένος είναι.
21. Η αληθινή αγάπη δεν σημαίνει να είστε αδιαχώριστοι. Είναι δυο άνθρωποι που είναι αληθινοί ο ένας στον άλλο ακόμα και όταν είναι χώρια.
22. Όταν είσαι απασχολημένος ψάχνοντας για το τέλειο άτομο, πιθανόν θα χάσεις το ατελές άτομο που θα μπορούσε να σε κάνει απόλυτα ευτυχισμένο.
23. Ποτέ μην κάνεις κάτι μόνιμα ανόητο μόνο και μόνο επειδή είσαι προσωρινά αναστατωμένος.
24. Μπορείς να μάθεις σπουδαία πράγματα από τα λάθη σου όταν δεν είσαι απασχολημένος με το να τα αρνείσαι.
25. Στη ζωή, αν δεν ρισκάρεις τίποτα, ρισκάρεις τα πάντα.
26. Όταν σταματήσεις να κυνηγάς τα λάθος πράγματα δίνεις στα σωστά πράγματα την ευκαιρία να σε πιάσουν.
27. Κάθε ένα πράγμα που έχει συμβεί στη ζωή σου σε προετοιμάζει για ένα γεγονός που δεν έχει έρθει ακόμα.
28. Δεν υπάρχει τίποτα το ευγενές στο να είσαι ανώτερος από κάποιο άλλο πρόσωπο. Η αληθινή ευγένεια είναι το να είσαι ανώτερος από το άτομο που ήσουν κάποτε.
29. Το να προσπαθείς να είσαι κάποιος άλλος είναι χάσιμο του ατόμου που είσαι πραγματικά.
30. Ποτέ δεν θα γίνεις αυτό που θέλεις να γίνεις αν συνεχίσεις να κατηγορείς όλους τους άλλους για αυτό που είσαι τώρα.
31. Οι άνθρωποι είναι περισσότερο αυτό που κρύβουν από αυτό που δείχνουν.
32. Μερικές φορές οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται τα πράγματα που κάνουν οι άλλοι για αυτούς, μέχρι τη στιγμή που σταματάνε να τα κάνουν.
33. Μην ακούς τι λένε οι άνθρωποι, δώσε βάση σε αυτά που κάνουν.
34. Το να είσαι μόνος δεν σημαίνει ότι είσαι μοναχικός και το να είσαι μοναχικός δεν σημαίνει ότι είσαι μόνος.
35. Η αγάπη δεν έχει να κάνει με το σεξ, το να πηγαίνεις φανταχτερά ραντεβού ή να επιδεικνύεσαι. Έχει να κάνει με το να είσαι με ένα άτομο που σε κάνει ευτυχισμένο με τέτοιο τρόπο που κανένα άλλο δεν μπορεί.
36. Ο καθένας μπορεί να έρθει στη ζωή σου και να σου πει πόσο πολύ σε αγαπάει. Χρειάζεται κάποιος πραγματικά ιδιαίτερος για να μείνει στη ζωή σου και να σου δείξει πόσο πολύ σε αγαπάει.
37. Κάψε τα κεριά, χρησιμοποίησε τα καλά σεντόνια, φόρεσε τα ακριβά εσώρουχα. Μην τα φυλάς για ειδικές περιπτώσεις. Σήμερα είναι ειδική περίπτωση.
38. Αγάπα και εκτίμησε τους γονείς σου. Συχνά είμαστε τόσο απασχολημένοι στο να μεγαλώνουμε, που ξεχνάμε ότι και αυτοί επίσης μεγαλώνουν.
39. Όταν αρχίσεις να συμβιβάζεις τον εαυτό σου και το ήθος σου για τους ανθρώπους γύρω σου, είναι καιρός να αλλάξεις τους ανθρώπους γύρω σου.
40. Μάθε να αγαπάς τον εαυτό σου πρώτα, αντί να αγαπάς την ιδέα του να σε αγαπάνε οι άλλοι.
41. Όταν κάποιος σου λέει «Έχεις αλλάξει», μπορεί απλά να σημαίνει ότι σταμάτησες να ζεις τη ζωή σου με τον δικό τους τρόπο.
42. Δεν χρειάζεται να είναι κάποιος άλλος λάθος για να είσαι εσύ σωστός.
43. Να είσαι χαρούμενος. Να είσαι ο εαυτός σου. Αν δεν αρέσει στους άλλους, άστους. Η ευτυχία είναι επιλογή. Η ζωή δεν είναι το να ευχαριστείς τους πάντες.
44. Όταν είσαι χαρούμενος, οι φίλοι σου ξέρουν ποιος είσαι. Όταν είσαι στις μαύρες σου, ξέρεις ποιοι είναι οι φίλοι σου.
45. Μην ψάχνεις για κάποιον που θα λύσει όλα σου τα προβλήματα. Ψάξε για κάποιον που θα τα αντιμετωπίσει μαζί σου.
46. Αν περιμένεις ο κόσμος να είναι δίκαιος μαζί σου απλά επειδή εσύ είσαι δίκαιος, κοροϊδεύεις τον εαυτό σου. Είναι σαν να περιμένεις ένα λιοντάρι να μην σε φάει, απλά επειδή δεν το έφαγες εσύ.
47. Άσχετα με το πόσο καλά ή άσχημα τα πας, ξύπνα κάθε μέρα ευγνώμων για τη ζωή σου. Κάποιος κάπου αλλού παλεύει απεγνωσμένα για τη δική του.
48. Η μικρότερη πράξη καλοσύνης αξίζει περισσότερο από την ωραιότερη πρόθεση.
49. Πολλοί άνθρωποι είναι τόσο φτωχοί, που το μόνο πράγμα που έχουν είναι τα χρήματα.
50. Μάθε να εκτιμάς τα πράγματα που έχεις πριν σε αναγκάσει ο χρόνος να εκτιμήσεις τα πράγματα που κάποτε είχες.
51. Όταν επιλέγεις να δεις το καλό στους άλλους, καταλήγεις να βρίσκεις το καλό στον εαυτό σου.
52. Δεν πνίγεσαι από την πτώση στο νερό. Πνίγεσαι με το να μένεις εκεί.
53. Είναι καλύτερα να γνωρίζεις και να είσαι απογοητευμένος από το ποτέ να μην ξέρεις και να αναρωτιέσαι.
54. Υπάρχουν πράγματα που δεν θέλουμε να συμβούν αλλά πρέπει να αποδεχτούμε, πράγματα που δεν θέλουμε να ξέρουμε αλλά πρέπει να μάθουμε και άνθρωποι με τους οποίους δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς, αλλά πρέπει να αφήσουμε πίσω.
55. Η ευτυχία δεν εξαρτάται από το τι συμβαίνει γύρω σου, αλλά από το τι συμβαίνει μέσα σου. Οι περισσότεροι άνθρωποι εξαρτώνται από τους άλλους για να αποκτήσουν ευτυχία, αλλά η αλήθεια είναι ότι η ευτυχία έρχεται πάντα από μέσα.
56. Αν πεις την αλήθεια, γίνεται μέρος του παρελθόντος σου. Αν πεις ψέματα, γίνεται μέρος του μέλλοντος σου.
57. Αυτό που κάνεις κάθε μέρα έχει περισσότερη σημασία από αυτό που κάνεις μια φορά στο τόσο.
58. Δεν μπορείς να ξεκινήσεις το επόμενο κεφάλαιο της ζωής σου, αν συνεχίζεις να διαβάζεις ξανά και ξανά το τελευταίο σου.
59. Τα πράγματα αποδεικνύονται καλύτερα για τους ανθρώπους που κρατάνε το καλύτερο από τα πράγματα που εμφανίζονται.
60. Αν δεν σου αρέσει κάτι, άλλαξε το. Αν δεν μπορείς να το αλλάξεις, άλλαξε τον τρόπο που σκέφτεσαι για αυτό.
Πηγή:http://dailyarticle.gr/
Ο Εθελούσιος αποκεφαλισμός του Επικούρειου Πέπου και οι 35 σοφές ρήσεις από την Ιαπωνία.
Οι ξένοι ίσως βλέπουν την Ιαπωνική κουλτούρα σαν κάτι το μυστηριώδες. Το πιο ελκυστικό και γοητευτικό σε αυτήν τη χώρα είναι το γεγονός ότι αν και αγκάλιασε την τεχνολογία και τον μοντερνισμό, οι άνθρωποι συνεχίζουν να έχουν ισχυρό δεσμό με τις ρίζες τους και τις αρχαίες παραδόσεις τους. Ίσως εδώ βρίσκεται η ρίζα της διαφώτισης.
Για να σας βοηθήσουμε να καταλάβετε κάπως την κουλτούρα αυτής της χώρας και την βαθιά σοφία αυτού του έθνους, σας παραθέτουμε εδώ 35 αρχαία ιαπωνικά αποφθέγματα.
============
1] Εάν το πρόβλημα μπορεί να λυθεί, τότε δεν αξίζει να ανησυχείτε για αυτό. Εάν δεν λύνεται, τότε είναι άχρηστο να ανησυχείτε.
2] Σκεφτείτε όσο χρόνο θέλετε, αλλά όταν τελειώσετε, σταματήστε να σκέφτεστε.
3] Μην κρατάτε κάτι που φεύγει, μην διώχνετε κάτι που έρχεται.
4] Γρήγορα σημαίνει να πηγαίνεις αργά χωρίς διακοπές.
5] Είναι καλύτερα να είσαι ο εχθρός ενός καλού ανθρώπου παρά ο φίλος ενός κακού.
6] Δεν υπήρξε ένας μεγάλος άνθρωπος χωρίς μικρούς ανθρώπους δίπλα του.
7] Αυτός που θέλει να φτάσει ψηλά θα σκεφτεί τον τρόπο να φτιάξει μια σκάλα.
8] Ένας σύζυγος και μια σύζυγος είναι σαν το χέρι και το μάτι. Όταν το χέρι πληγώνεται το μάτι κλαίει, και όταν το μάτι κλαίει το χέρι σκουπίζει τα δάκρυα.
9] Ο ήλιος δεν γνωρίζει ποιος έχει δίκαιο και ποιος άδικο. Φωτίζει χωρίς σκοπιμότητα και τους ζεσταίνει όλους.
10] Ένας βάτραχος στη λίμνη δεν γνωρίζει την απεραντοσύνη της θάλασσας.
11] Ένα μεγάλο ταξίδι αρχίζει πάντα με ένα μικρό.
12] Αυτός που πίνει δεν ξέρει τους κινδύνους από το ποτό, αυτός που δεν πίνει δεν ξέρει τα οφέλη του.
13] Αν και το ξίφος μπορεί να χρειαστεί μόνο μια φορά σε όλη την διάρκεια της ζωής, θα πρέπει να φοριέται πάντα.
14] Τα όμορφα λουλούδια δεν κάνουν καλούς καρπούς.
15] Η θλίψη, σαν ένα σχισμένο ρούχο, θα πρέπει να αφήνεται στο σπίτι.
16] Όταν κάποιος είναι ερωτευμένος, ακόμη και τα σημάδια από την ανεμοβλογιά είναι όμορφα σαν τα λακκάκια στα μάγουλα.
17] Κανείς δεν σκόνταψε ξαπλωμένος.
18] Ένας ζεστός λόγος μπορεί να σε ζεστάνει τρεις μήνες του Χειμώνα.
19] Πάντα αφήστε χώρο να περάσουν οι ανόητοι και οι τρελοί.
20] Εάν θέλεις να ζωγραφίσεις ένα κλαδί θα πρέπει να ακούσεις την αναπνοή του ανέμου.
21] Έλεγξε το επτά φορές πριν αμφισβητήσεις κάποιον.
22] Κάνε ότι μπορείς και άφησε τα υπόλοιπα στην μοίρα.
23] Η υπερβολική τιμιότητα συνορεύει με την ανοησία.
24] Η τύχη πάντα θα επισκεφτεί ένα σπίτι όπου υπάρχει γέλιο.
25] Αυτός που μπορεί να υπομείνει για μισή ακόμη ώρα παραπάνω από τον αντίπαλο, θα πετύχει την νίκη.
26] Μόλις οι πέτρες μπορούν να κολυμπούν, τα φύλλα θα βουλιάξουν.
27] Ακόμη και οι πίθηκοι πέφτουν από τα δέντρα.
28] Το κρύο τσάι και το κρύο ρύζι υποφέρονται, αυτό που δεν υποφέρεται είναι το κρύο βλέμμα και τα σκληρά λόγια.
29[ Εάν δεν μπεις στην φωλιά της τίγρης, δεν θα πιάσεις το μωρό της.
30] Εάν μια γυναίκα θέλει κάτι, θα σκαρφαλώσει βουνό για να το πάρει.
31] Κάνε μια ερώτηση και ας ντραπείς για ένα λεπτό. Εάν δεν την κάνεις και δεν μάθεις, θα ντρέπεσαι για όλη σου την ζωή.
32] Ένας κακός τεχνίτης δεν έφτιαξε ποτέ ένα τέλειο βάζο.
33] Η γη πάντα σκληραίνει μετά την βροχή.
34] Τα βαθύτερα ποτάμια ρέουν σιωπηλά.
35] Εάν αποφασίσεις να ξεκινήσεις το δικό σου ταξίδι, θα είσαι μόνος για χίλια χιλιόμετρα.
Υ.Γ. Θα μου επιτρέψετε να προσθέσω και ένα δικό μας, ανήκει στον σοφό Διδάσκαλο της ιστορικής και πνευματικής Πιάλειας. ''Έρρωσθε και Ευδαιμονείτε όσο είναι ακόμα νωρίς'.
Πηγή: enallaktikidrasi.com
28.9.24
Η ΤΡΙΤΗ ''ΛΥΚΕΙΟΥ'' ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ [και στο Μαγευτικό και Πανέμορφο Γοργογύρι], άρθρο του συγγραφέα Ηλία Γιαννακόπουλου.
Δε θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο χωρίς ηλικιωμένους, χωρίς γέροντες και γερόντισσες. Χρειάζομαι την πολυσχιδία των βιωμάτων τους και τη σοφία της ζωής τους.
Δε θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο μόνο με νέους και νέους. Χρειάζομαι τις υπερβολές, την παρορμητικότητα και τον ιδεαλισμό τους∙ αλλά περισσότερο χρειάζομαι το ρεαλισμό, το μέτρο και την εσωτερική ισορροπία των ηλικιωμένων.
Δε θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο που οι ηλικιωμένοι υπερασπίζονται τα κάστρα του «αλάθητου» και οι νέοι την άποψη πως «κάθε νέο είναι και προοδευτικό».
Δε θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο που οι ηλικιωμένοι είναι οι μαχητές ενός εξιδανικευμένου παρελθόντος και οι νέοι επαναστάτες «χωρίς αιτία» για ένα μέλλον απροσδιόριστο.
Δε θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο χωρίς κίνηση, δράση και καινοτομίες. Χρειάζομαι, όμως, τη σταθερότητα, τη λογική και την ασφάλεια του δοκιμασμένου.
Δε θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο όπου ο σεβασμός προς τους ηλικιωμένους θα είναι συνάρτηση μόνο της ηλικίας τους. Το σεβασμό τον υποβάλλεις, δεν τον επιβάλλεις μόνο με τα ηλικιακά και βιολογικά κριτήρια – στοιχεία.
Δε θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο χωρίς τη ζωντανή έκφραση της παράδοσης, τους ηλικιωμένους. Όταν βαδίζω μπροστά, έχω ανάγκη να κοιτάζω πίσω: «Ανέβηκα στους ώμους των προγόνων μου, να δω μακρύτερα στο μέλλον».
Δε θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο όπου οι νέοι ασεβούν προς το γήρας και οι γέροι δυσπιστούν μόνιμα σε ό,τι οι νέοι τολμούν. «…και νομίσατε νεότητα μεν και γήρας άνευ αλλήλων μηδέν δύνασθαι, ομού δε το τε φαύλον και το μέσον και το πάνυ ακριβές αν ξυγκραθέν μάλιστα αν ισχύειν» (Θουκυδίδης).
Δε θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο που οι ηλικιωμένοι και οι νέοι αγνοούν το βασικό υπόβαθρο της ευτυχίας που συνιστά και την τραγωδία της ζωής: «Si jeunesse savait et vielles se pou-vait» (εάν η νεότης είχε την γνώσιν και το γήρας την δύναμιν).
Δε θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο όπου κυριαρχεί και προπαγανδίζεται η «αθάνατη νεότητα». Σε έναν κόσμο που αρνείται να γεράσει και επιθυμεί να μείνει – ζήσει αθάνατος. «Ποιος θέλει στα σοβαρά να είναι αθάνατος; Ποιος θέλει να ζήσει στ’ αλήθεια αιώνια; …Η αθάνατη ψυχή θα μπούχτιζε, θα πνιγόταν από τη μονοτονία και την κούραση, θα ασφυκτιούσε από την απελπισία ξέροντας ότι ποτέ τίποτα δεν επρόκειτο να πάρει τέλος» (Πασκάλ Μερσιέ).
Δε θα ήθελα να ζω σ’ έναν κόσμο όπου το κράτος ξοδεύεται σε υποσχέσεις προς τους ηλικιωμένους. Χρειάζομαι την έμπρακτη φροντίδα και σεβασμό της πολιτείας προς τους ξωμάχους της ζωής και όχι τη «δικτατορία των συνθημάτων».
Χρειάζομαι τα «χαρακωμένα» πρόσωπα των γερόντων, τις θλιβερές ιστορίες τους, τα όνειρά τους που διαψεύστηκαν, τις ατέλειωτες εξομολογήσεις τους για όσα έζησαν, τις υπερβολές τους όταν εκθειάζουν τα δικά τους χρόνια, τα παραμύθια τους και βέβαια εκείνες τις λέξεις που μας φώτισαν το δρόμο μας και μας δίδαξαν πως η ζωή δεν είναι μία ακύμαντη πορεία.
Ο Κ. Καβάφης στο ποίημά του «Ένας γέρος» αποτυπώνει με διεισδυτικότητα τις μύχιες σκέψεις ενός γέροντα κι αποτυπώνει με ενάργεια τις διαψεύσεις της νιότης του: «Και συλλογιέται η φρόνησις πως το εγέλα∙ / και πως την εμπιστεύονταν πάντα – τι τρέλλα! / την ψεύτρα που έλεγε *Αύριο. Έχεις πολύν καιρό* / Θυμάται ορμές που βάσταγε και πόση / χαρά θυσίαζε…».
Αρχίζει κανείς να γερνά, όταν οι άλλοι του φέρονται σαν να είναι γέρος. Η τρίτη ηλικία δε χρειάζεται λόγια συμπόνιας από την πολιτεία αλλά στοχευμένες δράσεις. Η ευθύνη βαραίνει όλους: Άτομα, Τοπική Αυτοδιοίκηση, Φιλανθρωπικά Ιδρύματα και βέβαια το οργανωμένο κράτος.
Γιατί η ζωή δεν ορίζεται από τα χρόνια που πέρασαν, αλλά το «πώς έζησα» αυτά τα χρόνια.
Γιατί η ζωή δεν είναι μόνον η αναπνοή, αλλά η δημιουργία και η θέληση να αφήσουμε κάτι στους άλλους που θα έρθουν.
Ζωή είναι η τέχνη να γνωρίζω, να αποκτώ εμπειρίες και να αισθάνομαι ότι αποτελώ ακριβό κομμάτι αυτού του κόσμου.
Η παρακάτω ιστορία υποδηλώνει σαφέστατα το πραγματικό νόημα της ζωής:
«Μια χειμωνιάτικη μέρα σε ένα θάμνο βρέθηκαν ένα σκουλήκι κι ένα κότσυφας. Προσπαθούσαν για ώρα να δημιουργήσουν μια ζεστή ατμόσφαιρα για να αντιμετωπίσουν το δυνατό κρύο. Συζητούσαν ήρεμα για τα προβλήματα και τους κινδύνους επιβίωσής τους. Μετά από κάποια ώρα ο κότσυφας κουρασμένος από την απραξία του λέει δυνατά στο σκουλήκι:
«Εγώ βαρέθηκα τόση ώρα να κάθομαι εδώ κάτω από το θάμνο ακίνητος και άπρακτος. Θα πετάξω για λίγο να ξεμουδιάσω και θα επιστρέψω». Το σκουλήκι διαφώνησε με τον κότσυφα και του πρότεινε να αποφύγει το πέταγμα, γιατί κινδύνευε από κάποιον κυνηγό. «Καλά περνάμε εδώ. Ζεστά και ήρεμα. Εξάλλου δεν φοβάσαι τους κυνηγούς; Κινδυνεύεις…».
Ο κότσυφας αψήφησε τη συμβουλή του σκουληκιού και πέταξε. Μετά από λίγο κάποιος κυνηγός σημαδεύει τον κότσυφα και τον πυροβολεί. Ο κότσυφας βαριά χτυπημένος, χάνει ύψος και σωριάζεται ημιθανής δίπλα στο φοβισμένο σκουλήκι. Φαίνεται να ξεψυχά.
Τότε το σκουλήκι του λέει: «Είδες που σου το ‘λεγα. Κινδυνεύεις. Ορίστε τώρα. Σε λίγο θα πάψεις να ζεις. Γιατί δεν με άκουσες; Καλά δεν περνούσαμε εδώ κάτω από το θάμνο;».
Ο κότσυφας λίγο οργισμένος από τα λόγια του σκουληκιού και πριν εκπνεύσει του λέει: «Άκουσέ με σκουλήκι… Εγώ πέταξα, είδα…έζησα…Εσύ τί έκανες;… Μια ζωή εδώ στο χώμα ακίνητο και φοβισμένο. Σκουλήκι μια ζωή…». Σε λίγο ο κότσυφας ξεψύχησε και έβαλε σε σκέψεις το σκουλήκι… Μια ζωή σκουλήκι…».
Η 1η Οκτωβρίου ως η Παγκόσμια Ημέρα των Ηλικιωμένων γιορτάζεται αδιαλείπτως από το 1990 στην Πιαλεία Τρικάλων. Στο χωριό αυτό – όπου ο μύθος και η πραγματικότητα ζευγαρώνουν στο όνομα του Ασκληπιού – η κοινωνική αλληλεγγύη και ο σεβασμός στην τρίτη ηλικία βρήκαν έκφραση. Στην εκδήλωση προσφέρεται παραδοσιακό φαγητό και παρέχεται η ευκαιρία στους ηλικιωμένους να ξαναβρεθούν και να συζητήσουν με τη νέα γενιά.
Μία εκδήλωση για στοχασμό και βαθύτερη σκέψη για τον άνθρωπο, τη ζωή, την αλληλεγγύη, το σεβασμό και την ανιδιοτελή προσφορά. Όσοι συμμετέχουν σε αυτήν την εκδήλωση, όπως βέβαια και οι διοργανωτές, ας αντέξουν το βάρος της κρίσης και ας συνεχίσουν να ξεχωρίζουν τις αξίες της ζωής έστω και αν τα εκτυφλωτικά φώτα της επικαιρότητας τις σκιάζουν.
https://iliasgiannakopoulos.blogspot.com/
Ένα μικρό αφιέρωμα σε όλες και όλους τις/τους δασκάλες/δασκάλους της καρδιάς μας. ΚΡΙΤΩΝΑΣ ΠΑΝΗΓΥΡΗΣ ένα μικρό αφιέρωμα στην κ. Μάρθα, στην Ελιάνα, στην Εύα, στον Γιάννη, στον Γιώργο Σεχίδη, στην Βιβή, στην Διοτίμα,και φυσικά στον δικό μας διδάσκαλο της Πιάλειας Δημήτρη Παπαγιαννόπουλο.
Αγαπητέ Επίκουρε σήμερα που σου γράφω, πέθανε και ο δικός μου δάσκαλος. Ο Κρίτων Πανηγύρης. Ο άνθρωπος που έχω αγαπήσει πιο πολύ στη ζωή μου, εκτός από τους γονείς μου.
Όμως, το σωστό είναι να πω: ο άνθρωπος που με αγάπησε πιο πολύ απ' όλους, όπως αγάπησε όλους τους μαθητές και τους φίλους του.
"Ο Πανηγύρης", όπως τον λέγαμε, ήταν η ίδια η αγάπη. Η ομορφιά. Το "Πανυγήρης" αν δεν ήταν το επώνυμό του, θα ήταν το παρατσούκλι του. Ήταν πάντα εκεί, όταν τον ήθελες. Πάντα. Να σε στηρίξει. Να σε βάλει στην τεράστια αγκαλιά του και να μη θες να βγεις ποτέ. Να σε πάρει στο ατέλειωτο ταξίδι της καρδιάς και του νου. Να ψάξει μαζί σου πράγματα, που ούτε είχες φανταστεί ότι υπάρχουν. Ένας κόσμος περίεργος, άλλος απ' αυτόν εδώ, πολύ μακρινός και θαυμαστός. Άνοιγε την πορτούλα μέσα σε κάθε άνθρωπο και έδειχνε: Να ο παράδεισος!
Ήταν ίσως ο πιο μοναχικός άνθρωπος στον κόσμο. Ο πιο αθώος και πιο σοφός. Θαμμένος στους "αρχαίους" του. Ψάχνοντας την αλήθεια. Πόσες αλήθειες πήρε μαζί του, πόση μαγεία, πόση πίκρα!
Τώρα θα πάω σπίτι του και δεν μπορώ να πιστέψω ότι δεν θα είναι εκεί. Να μ' αγκαλιάσει. Δεν θα με περιμένει να με ρωτήσει. Να κάνει φύλλο και φτερό την ψυχή μου και να μου τη δώσει πίσω ελαφριά σαν πούπουλο. Δεν θα με ξαναπεί "παλιόπαιδο" για τα πειράγματά μου. Δεν θα ξανακούσω το γέλιο του. Είχα ορκιστεί ότι εγώ δεν θα τον εγκαταλείψω όπως οι άλλοι. Τελικά το έκανα. Πού να τον βρω τώρα να του πω πως τον αγαπάω.
Αγαπώ πολύ τα τραγούδια σου (και ποιος δεν τ' αγαπάει;). Ένα απ' αυτά, μου φέρνει στο μυαλό η φράση που έγραψα πιο πάνω: είχα ορκιστεί ότι εγώ δεν θα τον εγκαταλείψω, όπως οι άλλοι. Τελικά "το έκανα". Είναι το τραγούδι "Ο αρχηγός" και λέει: "Φτιάχναμε καπέλα από χαρτί/ και είχαμε και ξύλινα ντουφέκια/ κι ήτανε ο πόλεμος γιορτή/ στα παλιά μας στέκια. / Όλοι σε φωνάζαν αρχηγό/ κι ήξερες μονάδα να διατάζεις/ κι έτρεχα ξοπίσω σου κι εγώ/ για να με κοιτάζεις./ Έγειρες στη γη να κοιμηθείς/ κι έγιν' η καρδιά σου κυπαρίσσι. / Σου 'πα θα πεθάνω αν σκοτωθείς. / Κι όμως, έχω ζήσει...". Έτσι είναι...».
Αφιερωμένος στις Δασκάλες και στους Δασκάλους της ψυχής μας.
Οδός Τριπόδων: Τι κάνει αυτό τον δρόμο τόσο μοναδικό; [Μα είναι απλό, εκεί μεγάλωσε ο Επικούρειος Πέπος!!!!] Οδός Τριπόδων στην συνοικία των Θεών.
![]() |
| Αρεοπαγίτου 18 |
![]() |
| Αρεοπαγίτου 18 |
Ο δρόμος και το όνομά του έχουν έμμεση σχέση με το θέατρο. Ο θεσμός της χορηγίας κατείχε ιδιαίτερη θέση στην αρχαία αθηναϊκή κοινωνία, καθώς ήταν συνδεδεμένος με την πολιτισμική ανάπτυξη αλλά και τα θεατρικά δρώμενα.
Όπως επισημαίνει η αθηναιογράφος κ. Άρτεμις Σκουμπουρδή, μιλώντας στην ATHENS VOICE, «οι χορηγοί προσέφεραν κατά κύριο λόγο τις υπηρεσίες τους με μεγάλη χαρά, καθώς με αυτό τον τρόπο γίνονταν δημοφιλείς και θεωρούνταν ευεργέτες της Αθήνας. Μάλιστα, στον χορηγό νικητή των δραματικών αγώνων η πόλις, μεταξύ άλλων τιμών, προσέφερε και ένα ορειχάλκινο τρίποδα με λέβητα. Το έπαθλο αυτό στηνόταν πάνω σε ένα μνημείο. Κατά μήκος, λοιπόν, της οδού Τριπόδων υπήρχαν βάθρα με χορηγικά μνημεία που προσέδιδαν στον συγκεκριμένο δρόμο λαμπρότητα και αίγλη. Από αυτά τα αναμνηστικά έργα των χορηγών-νικητών, που κοσμούσαν κατά μήκος τον δρόμο, προέρχεται το όνομα της οδού Τριπόδων».
Το περίφημο Μνημείο Λυσικράτους, το σωζόμενο χορηγικό μνημείο της αρχαιότητας, βρίσκεται επί της αρχαίας οδού Τριπόδων. Χτίστηκε από τον Λυσικράτη γύρω στο 334 π.Χ., προκειμένου να στηρίζει και να αναδεικνύει τον χάλκινο τρίποδα που του είχε δοθεί ως έπαθλο για τον ρόλο του ως χορηγού-νικητή.
ΟΔΟΣ ΤΡΙΠΟΔΩΝ
«Αναμνηστικά έργα των χορηγών-νικητών κοσμούσαν τον εν λόγω δρόμο, με αποτέλεσμα η οδός Τριπόδων της αρχαιότητας να είναι άκρως εντυπωσιακή. Ο δρόμος τότε, για τα δεδομένα της εποχής, ήταν φαρδύς και εκτεινόταν σε μια απόσταση που ένωνε την Αρχαία Αγορά με τη Νότια Κλιτύ», σημειώνει η κ. Σκουμπουρδή και προσθέτει: «Ήταν ένας ιδιαίτερα προσφιλής δρόμος για τους Αθηναίους της εποχής, καθώς, όταν περνούσαν από εκεί, θαύμαζαν τα χορηγικά μνημεία της οδού».
Μπορεί τόσοι αιώνες να έχουν μεσολαβήσει μέχρι σήμερα, ο δρόμος αυτός όμως εξακολουθεί να έχει μια αύρα υποβλητική. Πολλοί από εμάς έχουν περάσει επανειλημμένως από εκεί χωρίς να γνωρίζουν καν, όπως τονίζει η κ. Σκουμπουρδή, «ότι περπατούν πάνω σε έναν δρόμο ο οποίος θεωρείται ο αρχαιότερος δρόμος της Αθήνας και της Ευρώπης που βρίσκεται σε χρήση και κατοικείται».
Το σίγουρο, πάντως, είναι ότι η μαγευτική χρονοκάψουλα της Πλάκας που γοητεύει ταξιδιώτες από όλα τα μήκη και πλάτη της Γης έχει ατελείωτες ιστορίες να διηγηθεί και μνήμες που, όσο και αν χάνονται στα βάθη των αιώνων, δεν σβήνουν το αποτύπωμά τους. Η διαδρομή της οδού Τριπόδων καταφέρνει να μας ταξιδέψει νοερά με μόλις λίγα βήματα σε θεατρικούς αγώνες και μουσικές, σε μνημεία και οικοδομήματα ιδιαίτερης πολιτισμικής αξίας, ένα μονοπάτι που παρά τις εποχές που αλλάζουν, παραμένει αναλλοίωτο
«Πηγή: https://www.athensvoice.gr
Μελισσάνθη- Βασιλική, Αστροτόμ-Τζιμ Άνταμς, Σπυρίδων - Πέπος - Πεπέ - Poof - Fuji Tomo Kazu - Επικούρειος Πέπος= ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΣΩΜΑΤΟΦΥΛΑΚΕΣ ΤΗΣ ΟΚΡΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΟΓ, και του filomatheia.blogspot.com
Ναι καλά διαβάσατε υπάρχει αμοιβή εντοπισμού!! ειδικότερα για τον μεσαίο της φωτογραφίας υπάρχει αστρονομική αμοιβή γιατί ως Αστροτόμ έχει χαθεί στο διάστημα!!!!!!!!!!!! κάπου μεταξύ ΝΑΣΑ και Στρατόσφαιρας όπως σας έλεγα αυτά τα τρία προσώπατα ξεκίνησαν το 2007 το στήσιμο αυτού του ιστολογίου από ανάγκη επικοινωνίας και επειδή νόμιζαν τάχαμου τάχαμου πως κάτι έχουν να ''κοινωνήσουν'' σ' αυτούς που θα επισκεπτόντουσαν την ιστοσελίδα τους, και το κακό είναι πως ο ένας εξ αυτών, ο Επικούρειος Πέπος, εξακολουθεί να έχει αυτό το ψώνιο ακόμα και σήμερα εν έτει 2024, ειδικά τώρα την έχει ψωνίσει για τα καλά γιατί νομίζει πως παράγει έργο. Είναι και κάτι φιλαράκια του που επειδή τον αγαπούν, του λένε καλά λόγια για το ιστολόγιο, και πως αυτά που παρουσιάζει είναι πολύ σημαντικά, και κάπως έτσι ο Επικούρειος Πέπος το παίζει δημιουργός!!
Σας μιλάω για παράκρουση, εμείς εδώ στο σπίτι λέμε στον Επίκουρο συνέχεια ΝΑΙ!! για να μην τον στενοχωρούμαι, για να σας δώσω να καταλάβετε πριν λίγες μέρες φιλοξενούσαμε έναν ξαδερφό του, έναν αγροίκο που στο χωριό τον φωνάζουν Γκοτζιό!!!!!!!! και κάποια στιγμή αυτός ο αγενής μουσικάντης μεταξύ σοβαρού και αστείου του λέει στον Επικούρειο Πέπο.
''Nα σου πω, μιας και τόφερε η κουβέντα αντι να κάθεσαι να γράφεις αυτές τις σαχλαμάρες που δεν τις διαβάζει κανένας δεν έρχεσαι στο χωριό να μου βάψεις το σπίτι μιας και πιάνουν τα χέρια σου; αν κρίνω από τους πίνακες που έχεις ζωγραφίσει δεν είσαι και άσχετος με τα χρώματα!!!! Τάδε έφη Γκοτζιό''.
Ευτυχώς εκείνο το βράδυ αποφύγαμε δυο πράγματα,
α' το εγκεφαλικό του καλλιτέχνη, και β' ένα φονικό γιατί με το που τ' άκουσε αυτά ο καλλιτέχνης βουτάει ένα ξύλο από το τζάκι με το οποίο είχε σκοπό να τυφλώσει τον ανάγωγο Γκοτζιό όπως ο Οδυσσέας τον Κύκλωπα, για καλή του τύχη πρόλαβε και λάκιξε. Να γιατί σας είπα πως του λέμε πάντα ναι.....
Ενώ, ένας άλλος συγχωριανός, ο πατέρας της ΔΙΟΤΙΜΑΣ ο οποίος είναι ένα πολύ εκλεπτυσμένο άτομο στάζει μέλι για τον καλλιτέχνη γιατί εκτός των άλλων χαρισμάτων είναι φιλότεχνος, φιλόμουσος, λάτρης της ζωγραφικής του, χορευταράς, και θεωρεί τα γραπτά του ιστολογίου σαν αριστουργήματα, να γιατί ο καλλιτέχνης έχει μεγάλη αδυναμία στον πατέρα της ΔΙΟΤΙΜΑΣ τον διάσημο ΛΑΜΠΡΑΚΙΑ που συν τ' άλλα σκοπεύει να αγοράσει και κάποια έργα του Επικούρειου Πέπου, γιατί γνωρίζει πως μετά τον θάνατο του καλλιτέχνη όλα αυτά θα πάρουν τεράστια αξία.
Κάποια στιγμή μάλιστα ο φιλάργυρος Γκοτζιό όταν το άκουσε αυτό είπε: άμα είναι έτσι ας πεθάνει γρήγορα!!!!!!!!!!!!! που να φας τη γλώσσα σου μασκαρά.
Φίλες και Φίλοι σας παρουσιάζω την Μελισσάνθη-Βασιλική, τον Αστροτόμ-Τζιμ Άνταμς-Μάκης και στα λίγα υπόλοιπα ο Επικούρειος Πέπος. Για την ιστορία. η πρώτη είναι ΚΡΙΟΣ, ο δεύτερος ΚΑΡΚΙΝΟΣ και ο τρίτος ΔΙΔΥΜΟΣ, δηλαδή Δίδυμος στο ζώδιο Δίδυμος και στη Ζωή, μερικές φορές η ζωή παίζει φοβερά παιχνίδια. Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη στο Μουσείο μετά από κάποια συνέντευξη που είχαμε πάρει ίσως από τα παιδιά που αποτελούσαν την ομάδα της ΛΟΓ στην Αθήνα. Πιο κάτω θα σας παρουσιάσω κάποια ποιήματα που αρέσουν στον Επικούρειο Πέπο. Εγώ που σας μολογάω όλα αυτά είμαι ο αφηγητής της Π.Σ.Ι.
Στίχοι: Κώστας Βάρναλης
Να σ’ αγναντεύω, θάλασσα,
να μη χορταίνω απ’ το βουνό ψηλά
στρωτή και καταγάλανη και μέσα να πλουταίνω
απ’ τα μαλάματά σου τα πολλά.
Να ναι χινοπωριάτικον απομεσήμερο,
όντας μετ’ άξαφνη νεροποντή
χυμάει μες απ’ τα σύνεφα θαμπωτικά γελώντας
ήλιος χωρίς μαντύ.
Να ταξιδεύουν στον αγέρα τα νησάκια,
οι κάβοι, τ’ ακρόγιαλα σαν μεταξένιοι αχνοί
και με τους γλάρους συνοδιά κάποτ’ ένα καράβι
ν’ ανοίγουν να το παίρνουν οι ουρανοί.
Ξανανιωμένα απ’ το λουτρό να ροβολάνε κάτου
την κόκκινη πλαγιά χορευτικά τα πεύκα,
τα χρυσόπευκα, κι ανθός του μαλαμάτου
να στάζουν τα μαλλιά τους τα μυριστικά.
Κι αντάμα τους να σέρνουνε στο φωτεινό χορό τους
ως μέσα στο νερό τα ερημικά χιονόσπιτα
κι αυτά μες στ’ όνειρό τους να τραγουδάνε, αξύπνητα καιρό.
Έτσι να στέκω, θάλασσα, παντοτινέ έρωτά μου
με μάτια να σε χαίρομαι θολά
και να ναι τα μελλούμενα στην άπλα σου μπροστά μου,
πίσω κι αλάργα βάσανα πολλά.
Ως να με πάρεις κάποτε, μαργιόλα συ,
στους κόρφους σου αψηλά τους ανθισμένους
και να με πας πολύ μακριά απ’ τη μαύρη τούτη Κόλαση,
μακριά πολύ κι από τους μαύρους κολασμένους
ΠΟΥΣΙ ΝΙΚΟΣ ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ
Έπεσε το πούσι αποβραδίς
- το καραβοφάναρο χαμένο -
κ' έφτασες χωρίς να σε προσμένω
μες στην τιμονιέρα να με δεις.
Κάτασπρα φοράς κ' έχεις βραχεί,
πλέκω σαλαμάστρα τα μαλλιά σου.
Κάτου στα νερά του Port Pegassu
βρέχει πάντα τέτοιαν εποχή.
Μας παραμονεύει ο θερμαστής
με τα δυο του πόδια στις καδένες.
Μην κοιτάς ποτέ σου τις αντένες
με την τρικυμία· θα ζαλιστείς.
Βλαστημά ο λοστρόμος τον καιρό
κ' είν' αλάργα τόσο η Τοκοπίλλα.
Από να φοβάμαι και να καρτερώ
κάλλιο περισκόπιο και τορπίλλα.
Φύγε! Εσέ σου πρέπει στέρεα γη.
Ήρθες να με δεις κι όμως δε μ' είδες
έχω απ' τα μεσάνυχτα πνιγεί χίλια μίλια πέρ' απ' τις Εβρίδες.
======================
ΤΑΣΣΟΣ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗΣ
Σαν ήμουνα παιδί και μ' έβλεπε λυπημένο η μητέρα μου
έσκυβε και με ρωτούσε. Τι έχεις αγόρι;
Δεν μίλαγα. Μονάχα κοίταζα πίσω απ' τον ώμο της
ένα κόσμο άδειο από σένα.
Και καθώς πηγαινόφερνα το παιδικό κοντύλι
ήτανε για να μάθω να σου γράφω τραγούδια.
Όταν ακούμπαγα στο τζάμι της βροχής ήτανε που αργούσες ακόμα
όταν τη νύχτα κοίταζα τ' αστέρια ήτανε γιατί μου λείπανε
τα μάτια σου
κι όταν κτύπαγε η πόρτα μου και άνοιγα
δεν ήτανε κανείς. Κάπου όμως μες στον κόσμο ήτανε
η καρδιά σου που χτυπούσε.
Έτσι έζησα. Πάντοτε.
Και όταν βρεθήκαμε για πρώτη φορά-θυμάσαι;- μουάπλωσες τα χέρια τόσο τρυφερά
σα να με γνώριζες από χρόνια. Μα και βέβαια
με γνώριζες. Γιατί πριν μπεις ακόμα στη ζωή μου
είχες πολύ ζήσει μέσα στα όνειρα μου
αγαπημένη μου..
ΜΑΡΙΑ ΠΟΛΥΔΟΥΡΗ Η ΑΓΑΠΗ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ
Μ᾿ απάντησες στὸ δρόμο σου, Ποιητή.
Ἤμουν τὸ πρωτολούλουδο τοῦ Ἀπρίλη.
Ἡ δίψα τῆς ἀγάπης ποὺ ζητεῖ
σοῦ φλόγιζε τὴ σκέψη καὶ τὰ χείλη.
Ἤμουν τὸ πρωτολούλουδο. Κλειστὴ
τότε ἡ πηγὴ τῶν στοχασμῶν μου, ἐμίλει
μόνο ἡ καρδιά μου ἀθώα καὶ λατρευτή,
ὅταν τὸ πρῶτο βλέμμα μου εἶχες στείλει.
Μὲ τὸν καιρό, τὸν πόθο σου σ᾿ ἐμὲ
νὰ φανερώσης σίμωσες. Ὠιμέ,
εἴμασταν μιᾶς γενιᾶς παιδιά. Ἡ καρδιά μας
Ἀγάπαε μὲ τὸ πάθος ποὺ ζητᾶ
νὰ πάρη, τὸ αἰσθανθήκαμε φρικτὰ
καὶ πήραμεν ἀλλοῦθε τὴ ματιά μας.
=====================
Μαρία Πολυδούρη.
Δεν τραγουδώ, παρά γιατί μ' αγάπησες
στα περασμένα χρόνια.
Και σε ήλιο, σε καλοκαιριού προμάντεμα
και σε βροχή, σε χιόνια,
δεν τραγουδώ παρά γιατί μ' αγάπησες.
Μόνο γιατί με κράτησες στα χέρια σου
μια νύχτα και με φίλησες στο στόμα,
μόνο γι' αυτό είμαι ωραία σαν κρίνο ολάνοιχτο
κι έχω ένα ρίγος στην ψυχή μου ακόμα,
μόνο γιατί με κράτησες στα χέρια σου.
Μόνο γιατί τα μάτια σου με κοίταξαν
με την ψυχή στο βλέμμα,
περήφανα στολίστηκα το υπέρτατο
της ύπαρξής μου στέμμα,
μόνο γιατί τα μάτια σου με κοίταξαν.
Μόνο γιατί μ' αγάπησες γεννήθηκα
γι' αυτό η ζωή μου εδόθη
στην άχαρη ζωή την ανεκπλήρωτη
μένα η ζωή πληρώθει.
Μόνο γιατί μ' αγάπησες γεννήθηκα.
Μονάχα γιατί τόσο ωραία μ' αγάπησες
έζησα, να πληθαίνω
τα ονείρατά σου, ωραίε, που βασίλεψες
κι έτσι γλυκά πεθαίνω
μονάχα γιατί τόσο ωραία μ' αγάπησες.
(Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928)
====================
Υ.Γ. Κύριε Σπύρο αυτά που μου λέγατε για την ποίηση
πριν χρόνια τα κατάλαβα τώρα, λειτουργώ με
χρονοκαθηστέρηση, αυτή την περίοδο είμαι
ξετρελαμένη με τον Λειβαδίτη και την Δημουλά.
Αυτά είναι λόγια της Άλκηστις, είναι τα πιο γλυκά
λόγια, που άκουσα στην έναρξη του νέου χρόνου,
ο λόγος αυτονόητος. Σ' ευχαριστώ Άλκηστη.
24.9.24
ΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ 1957 - 2024 Ένας Αρχοντάνθρωπος μας αποχαιρέτησε. Καλό ταξίδι Μάικ στη μνήμη των αγαπημένων σου προσώπων.
Γακόπουλος Μιχάλης του Ιωάννη.
Γεννήθηκε στο Μαγευτικό και Πανέμορφο Γοργογύρι τον Οκτώβριο του 1957 και μας αποχαιρέτησε, απεβίωσε 06/09/2024 στην Αθήνα, ετών 67 μόνο...
Ήταν το τρίτο παιδί - επί συνόλου τέσσερα - της Γεωργίας και του Ιωάννη Γακοπούλου.
Ήταν μέλος κι αυτός εκείνης της δημιουργικής γενιάς που ξεκίνησαν με πολύ δύσκολες συνθήκες και αρκετοί - μεταξύ αυτών και ο Μιχάλης - κατάφεραν να διακριθούν σε πολλούς τομείς και κυρίως στην ανθρωπιά.
Από μικρός στο μετερίζι τον κέρδισε η νύχτα, το 1974 συνδέθηκα πιο πολύ με τον Μάικ τον άρχοντα γιατί τον είχα φέρει στη θέση μου στον ΜΟΣΤΡΟ, εγώ αρχές Ιανουαρίου του 1975 έπρεπε να πάω φαντάρος, 28 μήνες παρακαλώ, και ο πλέον κατάλληλος να με αντικαταστήσει ήταν ο Μάικ ο άρχοντας. Εκεί ο Μάικ έγραψε την δική του ιστορία, γνωρίστηκε με τον Μητροπάνο και στην συνέχεια έγινε το δεξί χέρι πολλών διάσημων τότε τραγουδιστών. Μητροπάνος, Χριστοδουλόπουλος, Γονίδης, αναφέρω ενδεικτικά αυτά τα ονόματα γιατί ο κατάλογος είναι μεγάλος. Ο Μάικ υπήρξε Αρχοντάνθρωπος και στέλεχος της νυχτερινής διασκέδασης, παρ' ό,τι χρόνια μέσα στη νύχτα παρέμεινε ένας αγαθός γίγαντας. Ήταν από καλή πάστα ο Μάικ και είχε καταφέρει με την συμπεριφορά του και την αρχοντιά του να τον σέβονται και να τον αγαπούν όσοι τον γνώριζαν.
Μέσα στη νύχτα ήταν άνδρας με θέση κύρους και φερόταν γενναιόδωρα σε όλους.
Ο Μάικ ήταν άρχοντας, καλοντυμένος, ευγενής, προσηνής, χαμογελαστός, γοητευτικός στο γυναικείο φύλο,
άνθρωπος με επιβλητικό παράστημα και αρχοντική συμπεριφορά, ήταν σε όλα του λεβέντης, αρχοντάνθρωπος και λάτρης του ωραίου, χωρίς να είναι από τους πλούσιους, αλλά πλουσιοπάροχα βοηθούσε και κερνούσε όσους το είχαν ανάγκη. Πριν λίγες μέρες συναντήθηκα με τον Λούι τον οποίον τον είχε κοντά του αρκετά χρόνια καθώς επίσης και τον Λαμπρακιά. Ο Λούις πολύ συγκινημένος μού διηγήθηκε συγκλονιστικές ιστορίες που έζησε κοντά στον Μάικ τον άρχοντα. Τι κρίμα που όλα αυτά δεν μου τα είχε διηγηθεί ο Μάικ ώστε να είχαμε κάνει τρόπον τινά ένα βιβλίο.
Σήμερα 24/09/24 συναντήθηκα με τον αδερφό τού Μάικ τον Κώστα και μου είπε το εξής: για να παραστεί στην κηδεία ήρθε από Αμερική ένας φίλος του Μάικ, τέτοιους φίλους είχε ο Μάικ. Στο ράδιο ΚΕΦΑΛΟΠΟΤΑΜΟΣ κάναμε ειδική αφιέρωση στον Μάικ τον άρχοντα με τραγούδια που του άρεσαν και με κάποιον μαγικό τρόπο ο Μάικ τα άκουσε και το βράδυ ήρθε στον ύπνο μου και μου είπε: Πέπο σ' ευχαριστώ, είσαι μοναδικός.
Φίλες και φίλοι δεν μπόρεσα να παραβρεθώ στην εξόδιο ακολουθία του Μάικ, θα είμαι όμως εκεί στο μνημόσυνο που θα γίνει στις 13/10/24
Στην σύζυγό του Ελένη, και στην κόρη του εκφράζω τα θερμά μου συλλυπητήρια.
Επίκουρος ο Γοργογυραίος.
13.9.24
Έλεν Κέλλερ πέθανε στον ύπνο της το 1968 στην ηλικία 88 ετών.... στη βάση του αγάλματος υπάρχει μια επιγραφή που λέει ότι τα πιο όμορφα πράγματα στη ζωή δεν τα βλέπουμε, ούτε τα αγγίζουμε, αλλά τα νιώθουμε με την καρδιά....
Αγάπησε την αρχαία ελληνική γραμματεία και υποστήριξε ότι η ελληνική γλώσσα είναι η τελειότερη όλων. «Αν δεχτούμε ότι το βιολί είναι το τελειότερο μουσικό όργανο, τότε η ελληνική γλώσσα είναι το βιολί της ανθρώπινης σκέψης», είπε. Έγραψε 12 βιβλία και πολλά άρθρα, καθώς επίσης και την αυτοβιογραφία της με την βοήθεια της δασκάλας της....
https://www.youtube.com/watch?v=lUV65sV8nu0
Τη δεκαετία του ’90, σε κάποιο αναγνωστικό του δημοτικού, υπήρχε ένα κείμενο για την Έλεν Κέλερ. Μικρό σε έκταση, αποτυπωμένο σ’ ένα γαλάζιο φόντο, έδινε λίγες πληροφορίες για τη συναρπαστική ζωή της.
Τόσο λίγες, αλλά τόσο ενδιαφέρουσες, που διάβαζα και ξαναδιάβαζα το κείμενο, πριν φτάσουμε στο συγκεκριμένο μάθημα, ελπίζοντας κρυφά ότι με ένα μαγικό τρόπο η μικρή αφήγηση της ζωής της θα επεκτεινόταν κάποια μέρα μέσα στο σχολικό βιβλίο. Κι ότι, έτσι, θα μπορούσα να λύσω τις απορίες μου για το πώς κατάφερε στα τέλη του 19ου αιώνα ένα κορίτσι τυφλό και κωφάλαλο να μεγαλώσει φυσιολογικά, να σπουδάσει, να αγωνιστεί για όσα ήθελε. Με δυο λέξεις: να ζήσει.
Τα πρώτα χρόνια και η ασθένεια
Η Έλεν Κέλερ γεννήθηκε υγιέστατη σε μια μικρή πόλη της Αλαμπάμα τον Ιούνιο του 1880. Η οικογένειά της δεν ήταν ιδιαίτερα ευκατάστατη και ζούσε σε μια μεγάλη φάρμα, κληρονομιά ενός προπάππου, όπου ασχολιόταν με την καλλιέργεια του βαμβακιού.
Σε ηλικία 19 μηνών νόσησε από οστρακιά (ή μηνιγγίτιδα) κι έτσι έχασε την ακοή και την όρασή της. Καθώς η ακοή είναι καθοριστικός παράγοντας για την ανάπτυξη της ομιλίας, η μικρή Έλεν δε μπορούσε να μάθει να μιλάει κι απομονώθηκε από τον γύρω κόσμο της, μη έχοντας σχεδόν κανένα τρόπο επικοινωνίας μ’ αυτόν. Στο πλαίσιο της παρέας που έκανε - μέχρι να χάσει την ακοή και την όρασή της - με την κόρη της μαγείρισσας του σπιτιού, είχε βρει κάποιους τρόπους επικοινωνίας, κυρίως με τα χέρια, τους οποίους διατήρησε και μετά την ασθένειά της. Με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας, επικοινωνούσε επίσης μέσω διαφόρων σημάτων που έκανε με τα χέρια ή και το σώμα της.
Η πορεία της θα μπορούσε να είναι προδιαγεγραμμένη, αν οι γονείς της είχαν επαναπαυθεί: τα χρόνια θα περνούσαν και η Έλεν θα ζούσε τη ζωή ενός φυτού, παρότι οι εγκεφαλικές της λειτουργίες ήταν σε άριστη κατάσταση.
Όταν η Έλεν ήταν 7 ετών, η μητέρα της έτυχε να διαβάσει για την επιτυχημένη διαπαιδαγώγηση ενός άλλου τυφλού και κωφάλαλου κοριτσιού, σε κάποιο άλλο μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Τότε έστειλε Έλεν με τον πατέρα της σε έναν εξειδικευμένο γιατρό στη Βαλτιμόρη. Ο ίδιος τους παρέπεμψε στον Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ (ναι, τον εφευρέτη της τηλεφωνικής συσκευής!), ο οποίος τότε εργαζόταν στην εκπαίδευση των τυφλών παιδιών. Μέσω αυτού του δικτύου των εκπαιδευτικών, βρέθηκε μια δασκάλα για τη μικρή Έλεν, η οποία θα πήγαινε να μείνει μαζί με την οικογένεια στην Αλαμπάμα, ώστε να αφοσιωθεί πλήρως στο δύσκολο έργο της.
Η ζωή με την πρωτοπόρο δασκάλα Ανν Σάλιβαν
Η εκπαίδευση της Έλεν από την Ανν Σάλιβαν ξεκίνησε το 1887 και η σχέση τους διήρκεσε 49 ολόκληρα χρόνια. Η τότε 20χρονη Σάλιβαν είχε γίνει δασκάλα για τυφλά παιδιά, διότι και η ίδια έπασχε από μια σοβαρή οφθαλμική πάθηση, εξαιτίας της οποίας, με το πέρασμα των χρόνων, θα έμενε εντελώς τυφλή.
Η πρώτη λέξη
Η πρώτη λέξη που προσπάθησε η Σάλιβαν να διδάξει στην Έλεν ήταν η λέξη ''κούκλα''. Η Έλεν αρχικά αντιδρούσε έντονα στις διδακτικές μεθόδους της δασκάλας της, γιατί δε μπορούσε να αντιληφθεί ότι υπήρχε μια λέξη για κάθε αντικείμενο. Η Σάλιβαν αποφάσισε να συνεχίσει τα μαθήματα με την Έλεν σε μια καλύβα που υπήρχε στο κτήμα, ώστε να είναι απομονωμένες και η Έλεν να μπορεί να συγκεντρωθεί σε κάθε μάθημα.
Τότε έγινε το πρώτο μαθησιακό θαύμα. Η Έλεν έμαθε την πρώτη της λέξη. Η Σάλιβαν της έριξε νερό στο χέρι και με κινήσεις της παλάμης της κατόρθωσε να μεταδώσει στην Έλεν τη γνώση ότι αυτό που ρέει στο χέρι της ονομάζεται ''νερό''.
Μέχρι τα βράδυ εκείνης της ημέρας, η Έλεν είχε μάθει συνολικά 30 νέες λέξεις. Είχε βγει από το σκοτάδι, είχε ξαναγεννηθεί, με πρώτη γνώση τη λέξη ''νερό''. Το στοιχείο της φύσης από το οποίο ξεκινάει έτσι κι αλλιώς η ζωή.
Οι σπουδές της Έλεν και η σιδερένια θέλησή της
Η εκπαίδευση με την επίμονη Ανν Σάλιβαν συνεχίστηκε τόσο επιτυχημένα, που η Έλεν πήγε σύντομα σε σχολείο για τυφλά παιδιά, ενώ μόλις ενηλικιώθηκε, ξεκίνησε και ολοκλήρωσε με επιτυχία τις σπουδές της το Κολέγιο Ράντικλιφ. Η πιστή δασκάλα της τη συνόδευε σε κάθε νέο εκπαιδευτικό της βήμα.
Η Έλεν, πανέξυπνη και χαρισματική, μετά τη μέθοδο Μπράιγ και την επικοινωνία με τα χέρια της, άρχισε να μαθαίνει να αρθρώνει ορισμένες λέξεις, προσπαθώντας να αντιληφθεί τον τρόπο παραγωγής ήχου από τις ανθρώπινες φωνητικές χορδές, αγγίζοντας αρχικά το λαιμό των συνομιλητών της. Η θέλησή της ξεπέρασε το φυσικό εμπόδιο κι έτσι κατόρθωσε να παράξει λέξεις.
Η προσωπικότητα της Έλεν Κέλερ
Πολιτικοποιημένη, μέλος του σοσιαλιστικού κόμματος των ΗΠΑ, για τις θέσεις του οποίου αρθρογραφούσε τακτικά, υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ιδιαίτερα των δικαιωμάτων των ανθρώπων με αναπηρίες, φεμινίστρια, πολιτική ακτιβίστρια και συγγραφέας 12 βιβλίων και δεκάδων άρθρων. Η Έλεν, στη διάρκεια της ζωής της, ταξίδεψε σε πάνω από 40 χώρες, έμαθε να γράφει και να διαβάζει σε 5 γλώσσες, γνώρισε ξένες κουλτούρες και πολιτισμούς. Κατάφερε το ακατόρθωτο, ακόμα και μετά το 1936, οπότε έφυγε από τη ζωή η αγαπημένη της δασκάλα.
Στη διάρκεια της ζωής της, αλλά και μετά το θάνατό της, βραβεύτηκε για το έργο της από δεκάδες οργανισμούς, καθώς και από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Λύντον Τζόνσον. Η ζωή της έγινε ταινία το 1962 με τίτλο ''The Miracle Worker'', με πρωταγωνίστριες την Ανν Μπάνκροφτ και την Πάττυ Ντιουκ, που κέρδισαν βραβεία Όσκαρ για την ερμηνεία των ρόλων της Σάλιβαν και της Κέλερ αντίστοιχα.
Η Κέλερ ''έφυγε'' την 1η Ιουνίου του 1968, χωρίς ποτέ να νικηθεί από τις σωματικές τις αναπηρίες και τον κοινωνικό αποκλεισμό που υφίστανται ανέκαθεν οι άνθρωποι με ειδικές ανάγκες και ικανότητες.
Την εποχή της παγκόσμιας αναγνώρισής της, έγραψε:
''Αφού δεν υπάρχει βασιλικός δρόμος για την κορυφή, χρειάζεται να προχωρώ με δυσκολία το ανηφορικό μονοπάτι. Πολλές φορές γλιστράω προς τα πίσω, πέφτω. Σηκώνομαι, όμως, γρήγορα και τρέχω ενάντια στα εμπόδια. Συχνά χάνω την διάθεσή μου, αλλά την ξαναβρίσκω και την κρατώ πιο σφικτά. Σέρνομαι τότε προς τα πάνω, κερδίζω κάτι λίγο, αναθαρρώ, αποκτώ πιο πολύ ζήλο, ανεβαίνω ψηλότερα και τότε αρχίζω να βλέπω τον ορίζοντα να πλαταίνει. Κάθε αγώνας που δίνεται είναι μια νίκη''.
Πράγματι, ολόκληρη η ζωή της ήταν μια διαρκής νίκη πάνω στο σκοτάδι, που δε θα πάψει ποτέ να συγκινεί και να δίνει κίνητρο για την αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής σε καθέναν από εμάς.
Πηγή: http://www.ladylike.gr
Σας ευχαριστώ που κάνατε τον κόπο να διαβάσετε αυτή την συγκλονιστική ιστορία. Σας χαιρετώ με σεβασμό και Επικούρεια διάθεση Επίκουρος ο Γοργογυραίος.
Αν Σάλιβαν μια υπέροχη και μοναδική δασκάλα, η δασκάλα της Έλεν Κέλλερ. Ένας μικρός φόρος τιμής σε μια δασκάλα ζωής.
Η Κέλερ γεννιέται σαν σήμερα το 1880 στην Αλαμπάμα από εύπορη και μορφωμένη οικογένεια. 19 μήνες μετά τη γέννηση της, χάνει την όραση και την ακοή της, πιθανότητα από οστρακιά. Μέχρι τότε είχε προλάβει να αναπτύξει έναν παιδικό κώδικα επικοινωνίας με την κόρη της μαγείρισσας και έως τα 7 μαζί με το ίδιο κορίτσι θα επινοούσαν περισσότερες από 60 χειρονομίες που θα βοηθούσαν τη μικρή Κέλερ στην καθημερινή επικοινωνία της με τους δικούς της ανθρώπους.
Όμως, για κάποιον που μεγαλώνει, στο σκοτάδι και τη σιωπή, χωρίς ακοή και συνεπώς χωρίς ομιλία εκείνη την εποχή, χωρίς μνήμες και χωρίς πραγματική επικοινωνία με το περιβάλλον, η ζωή είναι μια εκδικητική κατάσταση. Η μικρή Κέλερ αναπτύσσει αντικοινωνικές τάσεις, περιφέρεται σαν αγρίμι, σπάζοντας πράγματα σ’ ένα τεράστιο σπίτι, γίνεται επιθετική και μπορεί να εκφράζει τις ανάγκες της μόνο μουγκρίζοντας.
Με την οικογένεια της σε απόγνωση και χωρίς γνωστικό πλαίσιο να καθοδηγήσει το αβοήθητο κοριτσάκι, μόνη λύση φαντάζει ο εγκλεισμός του σε ίδρυμα. Φως στην απόγνωση ρίχνει ο Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ, ο εφευρέτης του τηλεφώνου και φίλος της οικογένειας, όταν συμβουλεύει τη μητέρα της Κέλερ να ζητήσει βοήθεια από τη Σχολή Τυφλών Πέρκινς στη Βοστώνη. Εκεί, η μητέρα της και ύστερα από παρότρυνση του διευθυντή της Σχολής θα δεχθεί να συνεργαστεί με μία 20χρονη κοπέλα, πρώην μαθήτρια της σχολής, με προβλήματα όρασης, φτωχή, πλην δυναμική και έξυπνη δασκάλα: είναι η Αν Σάλιβαν, με την οποία η Κέλερ θα δέσει τη ζωή της με δεσμούς φιλίας και εκτίμησης για πάντα.
Η αρχή της γνωριμίας των δύο γυναικών είναι προβληματική. Η Σάλιβαν έχει δικό της σύστημα εκπαίδευσης και η μικρή, για χρόνια βυθισμένη στο σκοτάδι και τη σιωπή, αδυνατεί να συνεργαστεί. Όμως, η Σάλιβαν είναι σκληρή και επίμονη.
Όσο η 7χρονη τότε Κέλερ αντιστέκεται στο να κατανοήσει ότι σε κάθε πράγμα αντιστοιχεί μία λέξη που ορίζει τη σημασία και την υπόσταση του, τόσο η Σάλιβαν πεισμώνει και εφαρμόζει σκληρές για τα δεδομένα της οικογένειας πρακτικές. Η σύγχυση του κοριτσιού δεν την πτοεί: ζητά από την οικογένεια να απομονωθεί με το παιδί σε ένα μικρό σπίτι στη φυτεία που κατέχουν οι Κέλερ και να συνεχίσει να εργάζεται πάνω στον στόχο της. Σχηματίζει τις λέξεις στην παλάμη του κοριτσιού και κάποτε και με το ζόρι προσπαθεί να την κάνει να ταυτίσει το αντικείμενο που αγγίζει με τη σημασία της λέξης…
Οι προσπάθειες της μοιάζουν να πέφτουν στο κενό. Μέχρι που λίγο διάστημα μετά την άφιξη της νεαρής Σάλιβαν στη φυτεία τα πράγματα αλλάζουν. Σε μία έντονη κόντρα μαθήτριας – δασκάλας κοντά στην αντλία του νερού που βρίσκεται στον κήπο, η μικρή αρθρώνει για πρώτη φορά τη λέξη «νερό» έχοντας κατανοήσει τι είναι αυτό που βρέχει το χέρι της. Είναι τέτοιο το ξέσπασμα εκείνης της μέρας, που το κοριτσάκι σέρνει τη δασκάλα στην έκταση ρωτώντας να μάθει όσες περισσότερες λέξεις μπορούσε…
Για κάποια που δεν μπορούσε να δει τα πρόσωπα των αγαπημένων της, να ακούσει τις φωνές τους και τους ήχους του σπιτιού, η στιγμή μοιάζει με πραγματική φώτιση. Μέχρι το βράδυ, η Κέλερ θα έχει μάθει περισσότερες από 30 λέξεις και 6 μήνες μετά θα γνωρίζει περισσότερες από 600…
Η Κέλερ δικαίως θεωρήθηκε το θαύμα του 20ου αιώνα, καθώς υπήρξε το πρώτο τυφλό και κωφό άτομο, που αποφοίτησε από Πανεπιστήμιο και συνέχισε ως ηγετική φυσιογνωμία, όχι μόνο υπέρ των ανθρώπων με αναπηρίες, αλλά και υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών και του δικαιώματος στην διακοπή ανεπιθύμητων κυήσεων, κατά των πολέμων και της ανισότητας, υπέρ των εργατικών δικαιωμάτων και κάθε κινήματος που έθετε σε προτεραιότητα τον άνθρωπο. Από ταξίδι της στη Νέα Ζηλανδία, αγκαλιά με μικρά τυφλά παιδιά Από ταξίδι της στη Νέα Ζηλανδία, αγκαλιά με μικρά τυφλά παιδιά
Πολυταξιδεμένη, πολυγραφότατη, φίλη προσωπικοτήτων, όπως ο Τσάρλι Τσάπλιν, ο Μαρκ Τουέιν, ο Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ, ο Μπερνάρ Σω, αγωνίστρια και μαχητική μέχρι το τέλος, ένα τέλος – που κόντρα στις προβλέψεις που την είχαν ξεγραμμένη πριν καν κλείσει τα 10 της – ήρθε σε ηλικία 88 ετών…
Μέχρι σήμερα το όνομα της είναι συνώνυμο της θέλησης που υπερνικά ρεαλιστικές, αντικειμενικά μη διαχειρίσιμες δυσκολίες. Ο άνθρωπος σε όλο του το μεγαλείο, σε όλη τη δύναμη της απόφασης του. Πηγή: www.lifo.gr
Ανιχνευτής ο ευαίσθητος Πεπέ.
ΕΛΕΝ ΚΕΛΛΕΡ «Αν είναι αλήθεια ότι το βιολί είναι το τελειότερο μουσικό όργανο, τότε τα Ελληνικά είναι το βιολί της σκέψης». Λόγια βαρύνοντα μιας ξεχωριστής γυναίκας του προηγούμενου αιώνα, η οποία έμεινε γνωστή στην ιστορία αφενός για τη δύναμη της θέλησής της - γεννήθηκε τυφλή και κωφάλαλη, αλλά κατάφερε να γίνει σπουδαία συγγραφέας και αγωνίστρια - αφετέρου για τον αδιαπραγμάτευτο φιλελληνισμό της.
Ακούει κανείς εδώ στην Ελλάδα τη φωνή της Έλεν Κέλλερ; Οι νέοι που γράφουν αλαμπουρνέζικα θα προβληματιστούν άραγε;
Μιχαήλ Αναγνωστόπουλος. Ο μεγάλος Έλληνας που μάθαινε γράμματα τους τυφλούς της Αμερικής και άλλαξε τη μοίρα της Έλεν Κέλερ. [Πρώτη ανάρτηση 2017]
Ο Ανάγνος ανήκει στην Ελλάδα, η φήμη του ωστόσο ήταν αποκλειστικά αμερικανική υπόθεση, αν και το έργο του είναι πια κτήμα όλης της ανθρωπότητας. Αυτή θα ήταν με δυο λέξεις η ιστορία του μεγάλου παιδαγωγού και ευεργέτη στον τόπο του Μιχαήλ Αναγνωστόπουλου από το Πάπιγκο.
Ενός ανθρώπου που προσέφερε πολλά αλλά παρέμεινε άγνωστος στην πατρίδα του, παρά τις τιμές που απόλαυσε και συνεχίζει να απολαμβάνει στην Αμερική. Και όχι μόνο γιατί ήταν αυτός που δέχτηκε να βοηθήσει ένα τυφλό κοριτσάκι που θα μεγάλωνε και θα γινόταν η ηρωίδα της ζωής Έλεν Κέλερ, η γυναίκας που θα έκανε το προσωπικό δράμα θρίαμβο της θέλησης και της αποφασιστικότητας.
Ο μεγάλος εκπαιδευτής της σχολής τυφλών Perkins γεννήθηκε στο τουρκοκρατούμενο Πάπιγκο Ζαγορίου το 1837 και τον τράβηξαν αμέσως τα γράμματα. Φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και αναγορεύτηκε διδάκτορας σε ηλικία 24 ετών, πριν δουλέψει ως δημοσιογράφος και γνωριστεί τελικά με τον μεγάλο φιλλέληνα Σάμιουελ Χάου, ο οποίος είχε κατέβει για πρώτη φορά στην Ελλάδα στις αρχές του 1825 για να συμμετάσχει στην Επανάσταση του 1821.
Ο ντελικάτος Βοστονέζος επέστρεψε στη χώρα μας το 1866 για να συνδράμει για άλλη μια φορά τον ελληνικό αγώνα για ανεξαρτησία, τώρα στις περιπέτειες της Κρητικής Επανάστασης. Στην Κρήτη θα γνωρίσει τον δημοσιογράφο Μιχαήλ Αναγνωστόπουλο, με τον θα συνεργαστεί στη νέα του απόπειρα να βοηθήσει το ελληνικό ζήτημα με χρήμα και προσωπικό ιδρώτα. Πριν φύγει από την Ελλάδα, ο Χάου προτείνει στον Αναγνωστόπουλο να τον πάρει στην Αμερική, καθώς το πνεύμα του ακαδημαϊκού είναι ανήσυχο και πολυσχιδές.
Ο Αναγνωστόπουλος καταφτάνει στις ΗΠΑ στα τέλη του 1867, διασχίζοντας τον αφιλόξενο ωκεανό με την οικογένεια Χάου, την κόρη του οποίου σύντομα θα ερωτευόταν. Ο Χάου ήταν ιδρυτής και πρόεδρος του ινστιτούτου τυφλών της Βοστόνης, Perkins, και αφήνει διάδοχό του τον φωτισμένο έλληνα γαμπρό του, τον οποίο θα εκλέξει αργότερα διευθυντή της σχολής το διοικητικό συμβούλιο.
Ήταν ώρα για τις μεγάλες συνεισφορές του Ανάγνος στην ειδική αγωγή αλλά και στο θαύμα που άκουγε στο όνομα Έλεν Κέλερ, ένα θαύμα που τον είχε φύλακα-άγγελο. Ο Αναγνωστόπουλος βοήθησε τα μέγιστα ώστε να γίνει η μικρή τυφλή και κωφάλαλη Κέλερ διδάκτωρ φιλοσοφίας και επιστήμονας της ειδικής αγωγής!
Ο οραματιστής δάσκαλος που άφησε μεγάλη συνεισφορά στην εκπαίδευση των τυφλών δεν ξέχασε ποτέ τον τόπο του, για τον οποίο υπήρξε άλλωστε μεγάλος ευεργέτης. Έχτισε σχολεία στο Πάπιγκο («Καλίνεια Σχολεία»), τα Γιάννενα και την Κόνιτσα και μερίμνησε ιδιαίτερα για τη μόρφωση των ηπειρωτών συμπατριωτών του.
Στην Αμερική εγκωμίασαν το έργο του και τίμησαν τη μνήμη του εκτεταμένα, περιλαμβάνοντας το όνομά του ακόμα και στο μνημείο του Αγάλματος της Ελευθερίας. Ο δάσκαλος του αγαθού και μεγάλος οδηγός των τυφλών θεμελίωσε νέες τεχνικές γραφής και ανάγνωσης στο πεδίο της ειδικής αγωγής, κάνοντας τον κόσμο σαφώς καλύτερο μετά το πέρασμά του…
Πρώτα χρόνια
Ο Μιχαήλ Αναγνωστόπουλος γεννιέται στις 7 Νοεμβρίου 1837 στο ορεινό χωριό Πάπιγκο του ιστορικού Ζαγορίου της Ηπείρου. Φτωχή η κοινότητα και υπό τουρκική μάλιστα κατοχή, ο μικρός Μιχάλης μοιράζει τον χρόνο του μεταξύ του σχολείου και των προβάτων, βοηθώντας από την πρώτη στιγμή τον βοσκό πατέρα του Δημήτρη, τον οποίο θα έχανε ωστόσο σύντομα, μένοντας προστάτης της οικογένειας.
Είναι όμως γερός στα γράμματα και είναι κρίμα να χαθεί τέτοιο πνεύμα, συμφωνούν οι προύχοντες του χωριού και του δίνουν μια υποτροφία για να μπορέσει να φοιτήσει στη Ζωσιμαία Σχολή Ιωαννίνων και να βγάλει το σχολείο. Εκείνος δικαιώνει την εμπιστοσύνη των Παπιγκιωτών τελειώνοντας τη σχολή με άριστα και το 1856 γίνεται δεκτός στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, με μοναστηριακό πια βοήθημα, από την οποία θα αναγορευτεί διδάκτορας φιλοσοφίας το 1861. Μέχρι τότε οι αρχαίοι έλληνες φιλόσοφοι θα έχουν κατακτήσει και την καρδιά και το πνεύμα του.
Τώρα θέλει να κάνει καριέρα στη δημοσιογραφία και αρχίζει να αρθρογραφεί στην αθηναϊκή εφημερίδα «Εθνοφύλαξ», της οποίας σύντομα θα είναι αρχισυντάκτης. Και είναι μόλις 24 ετών! Από τις στήλες της εφημερίδας θα φανεί ο άδολος πατριωτισμός του, ξεσηκώνοντας άρχοντες και λαό για την ενίσχυση της Κρητικής Επανάστασης που ξεσπά. Τα καυστικά σχόλιά του κατά του Όθωνα όμως θα προκαλέσουν όχι μόνο την απόλυσή του, αλλά και την εξάμηνη φυλάκισή του. Βγαίνοντας, μεταβαίνει στην Κρήτη και το 1867 πιάνει δουλειά ως γραμματέας στον περιβόητο αμερικανό φιλέλληλα Σάμιουελ Χάου, γνωστό στον τόπο μας ήδη από την Επανάσταση του 1821, όταν είχε περάσει έξι χρόνια ως γιατρός στο πεδίο της μάχης περιθάλποντας τους τραυματισμένους αγωνιστές.
Ο Χάου επέστρεψε στις ΗΠΑ αλλά δεν ξέχασε ποτέ τον αγώνα των απελπισμένων Ελλήνων. Έστελνε συχνά οικονομικά βοηθήματα, τρόφιμα και ρούχα στον τόπο μας μέσω φιλελληνικών εράνων που διοργάνωνε στις ΗΠΑ και κατέβαινε συχνά-πυκνά στην Ελλάδα για να οργανώσει προσφυγικούς καταυλισμούς και δομές υγείας.
Το 1831, όταν επέστρεψε στη Βοστόνη έπειτα από έξι χρόνια στην μπαρουτοκαπνισμένη ελληνική επικράτεια, ίδρυσε το πρώτο σχολείο για τυφλούς στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Perkins, του οποίου διετέλεσε και πρώτος διευθυντής. Το 1848 ίδρυσε ένα ανάλογο σχολείο ειδικής αγωγής για άτομα με νοητικές διαταραχές. Τώρα, το 1866, γηραιός πλέον, βρίσκεται για μια ακόμα φορά στην Ελλάδα, κι αυτό για να συνδράμει τους επαναστατημένους Κρητικούς!
Ο μεγάλος αυτός ευεργέτης των σκλαβωμένων Ελλήνων άφησε και πάλι τη σφραγίδα του στον ελληνισμό, αυτή τη φορά ερχόμενος μάλιστα στην Αθήνα οικογενειακώς. Εκεί θα γνωρίσει ο Αναγνωστόπουλος την κόρη του Χάου, Τζούλια Ρομάνα, με την οποία θα ερωτευτούν κεραυνοβόλα.
Ο Χάου τον προσκαλεί να τον πάρει μαζί του στις ΗΠΑ, έχοντας εκτιμήσει το πνεύμα και το άδολο του χαρακτήρα του. Ο μέντορας του Αναγνωστόπουλου σύντομα ωστόσο θα γινόταν και πεθερός του!
O δάσκαλος Αναγνωστόπουλος
Τέλη του 1867 λοιπόν ο Μιχάλης Αναγνωστόπουλος αποβιβάζεται στον Νέο Κόσμο και σύντομα θα γεννηθεί ο Μάικλ Ανάγνος, ο φωτισμένος διευθυντής του Perkins! To 1970 θα παντρευτεί την εκλεκτή της καρδιάς του, μία από τις δύο κόρες του Χάου, κάτι που θα τον δέσει με συγγενικούς δεσμούς τόσο με τον φιλέλληνα Χάου όσο και με το τρομερό του σχολείο.
Ο Αναγνωστόπουλος θα περάσει δέκα χρόνια ως αναπληρωτής διευθυντής και βοηθός ουσιαστικά του πεθερού του στο Perkins, το διασημότερο πλέον ίδρυμα τυφλών παγκοσμίως. Πέρα από τα διοικητικά καθήκοντα, ασκεί επί σειρά ετών και διδακτικό έργο, θέλοντας να γνωρίσει καλύτερα το λειτούργημα που συντελούνταν στη σχολή της Βοστόνης. Αλλά και να μάθει στα τυφλά παιδάκια ελληνικά και λατινικά! Ο Χάου έφυγε από τον κόσμο το 1876 και τη διεύθυνση της σχολής εμπιστεύτηκε τώρα πανηγυρικά το διοικητικό συμβούλιο στον 39χρονο Ανάγνος.
Άριστος γνώστης των κλασικών του πνεύματος και με πρότυπό του τον Σωκράτη, ο οραματιστής Αναγνωστόπουλος καθιέρωσε πλήθος παιδαγωγικών καινοτομιών στην εκπαίδευση ειδικής αγωγής, αντιμετωπίζοντας πρωτίστως τα τυφλά παιδιά ως ισότιμα μέλη της κοινωνίας. Ο δικός του αγώνας ήταν να πείσει όλους, από δασκάλους και συνεργάτες μέχρι και την κοινωνία την ίδια τελικά, πως τα τυφλά παιδιά είχαν τις δικές τους ικανότητες θέτοντας ως στόχο ζωής να τα βοηθήσει να αναδείξουν τις αρετές τους και να διεκδικήσουν έτσι μια καλύτερη θέση στον κόσμο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η Έλεν Κέλερ, η οποία στην αυτοβιογραφία της το 1966 εκφράζει τη βαθιά της ευγνωμοσύνη στον Μιχαήλ Αναγνωστόπουλο.
Μέχρι το 1886, όταν θα χάσει τελικά την αγαπημένη του σύζυγο και παντοτινή αρωγό στην εκπαιδευτική του μεταρρύθμιση, ήταν μακράν ο γνωστότερος Έλληνας της ομογένειας και ένας από τους διασημότερους εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής του κόσμου. Στα 30 χρόνια που θα περάσει στο τιμόνι του Perkins, ο Αναγνωστόπουλος ίδρυσε ακόμα και ειδικό τυπογραφείο, την ίδια ώρα που εκπροσωπούσε τόσο την αμερικανική εκπαίδευση όσο και την κυβέρνηση των ΗΠΑ σε συνέδρια και παγκόσμιους φορείς ειδικής αγωγής (όπως το 1900 στο Παρίσι, όταν παρακολούθησε ως επίσημος εκπρόσωπος της Αμερικής το διεθνές συνέδριο διδασκάλων ειδικής αγωγής).
Στη δουλειά του ήταν πραγματικά ασίγαστος, καθώς το έργο του ήταν ιερό. Έχοντας τη συνολική εποπτεία της σχολής, μελέτησε ενδελεχώς ό,τι αφορούσε στην εκπαίδευση των τυφλών και κωφάλαλων παιδιών και αναζήτησε συμπληρωματικά μέτρα και περισσότερη ενισχυτική διδασκαλία. Ο στόχος του ήταν να βελτιωθούν οι εκπαιδευτικές υπηρεσίες του ιδρύματος και η προσφορά του στα παιδιά.
Πέρα από τα γενναία κονδύλια που κατάφερε να αποσπάσει από φορείς και κράτος, ίδρυσε νηπιαγωγείο για τυφλά παιδιά (1887) και έφτιαξε την πληρέστερη βιβλιοθήκη ειδικής αγωγής του κόσμου. Ιδιαίτερη μέριμνα έλαβε και για τη μουσική παιδεία των μαθητών του, εξοπλίζοντας τις μουσικές αίθουσες με όλων των λογιών τα καλούδια. Κι αυτό γιατί θεωρούσε πως η μουσική θα μπορούσε να αποτελέσει πεδίο επαγγελματικής αποκατάστασης για τους τυφλούς, διδάσκοντάς τη μάλιστα ως μάθημα τεχνικής κατάρτισης!
Το καινοτόμο πρόγραμμα του Αναγνωστόπουλου υιοθέτησε μαθήματα αλλά και παιδαγωγικές τεχνικές για τη βέλτιστη σωματική και πνευματική εξέλιξη των τυφλών μαθητών, καθιερώνοντας όπως είπαμε τον θεσμό της επαγγελματικής απασχόλησης των τυφλών ως μέρος του αμερικανικού εκπαιδευτικού συστήματος. Λειτούργησε ακόμα και προγράμματα απασχόλησης τυφλών στη βιομηχανία, με στόχο να κάνει τους τυφλούς συμπολίτες του αυτάρκεις ως ενήλικες.
Ταυτοχρόνως, όργωσε την Ευρώπη για να επισκεφτεί τα εκεί σχολεία ειδικής αγωγής, ανταλλάσσοντας τεχνογνωσία και εξοπλισμό. Τέτοιος ήταν ο αντίκτυπός του στην ειδική αγωγή που το 1892 τιμήθηκε από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ με τιμητικό μεταπτυχιακό τίτλο. Μέχρι τότε, ο διευθυντής του Perkins είχε κάνει τη σχολή ειδικής αγωγής τη σπουδαιότερη και πληρέστερη εκπαιδευτική δομή του κόσμου για τα τυφλά και κωφάλαλα παιδιά.
Τα δύο επιστημονικά συγγράμματά του για την ειδική αγωγή (το «Εκπαίδευση των τυφλών: Ιστορικό σχεδίασμα, αφετηρία, ανάπτυξη και πρόγραμμα» του 1882 και το «Νηπιαγωγείο και Δημοτικό Σχολείο για τους τυφλούς» του 1886) θεωρήθηκαν τομές στον ακαδημαϊκό χώρο και εν πολλοίς αξεπέραστα στην κατηγορία τους…
Ο ευεργέτης ΑναγνωστόπουλοςΜεγάλος πατριώτης καθώς ήταν, ο Ανάγνος δεν ξέχασε ποτέ τον τόπο του και σήμερα φαντάζει ως ο μεγαλύτερος από τους εβδομήντα περίπου εθνικούς ευεργέτες που έβγαλε το Πάπιγκο! Αφού ίδρυσε και κράτησε για χρόνια το τιμόνι της Τοπικής Ένωσης Ελλήνων Αμερικής (παράρτημα Βοστόνης), μέσω της οποίας προωθούσε τα ελληνικά ζητήματα στην αμερικανική κυβέρνηση και έχτισε την ορθόδοξη εκκλησία της Βοστόνης, στράφηκε κατόπιν οικονομικά στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Ήπειρο. Τα μεγάλα εθνικά θέματα τον συγκινούν διαχρονικά και βαθύτατα, γι’ αυτό και ιδρύει στη Βοστόνη την «Εθνική Ένωση» για την ενίσχυση του Μακεδονικού Αγώνα. Το κάλεσμα που απευθύνει στον απόδημο ελληνισμό θα βρει απάντηση και τα κονδύλια που στέλνονται στην Ελλάδα από την ομογένεια θα κατευθυνθούν τελικά στη δημιουργία του ελληνικού πολεμικού στόλου.
Οι χρηματικές δωρεές του γενναίες και εκτεταμένες, καθώς στράφηκαν προς νομικά πρόσωπα, εκπαιδευτικά σωματεία κ.λπ. Ταυτοχρόνως, ιδρύει δημοτικά σχολεία τον Μάιο του 1906 στη γενέθλια γη, τα «Καλλίνεια» του Παπίγκου (στη μνήμη της μητέρας του Καλλίνας), χτίζει και λειτουργεί τη Γεωργική Σχολή της Κόνιτσας, ανοίγει δημοτικά σχολεία στα Γιάννενα κ.ά.
Διορίζει την τετραμελή «Διαχειριστική Επιτροπή των Καλλινείων Σχολείων Παπίγκου», την οποία αναγκάζει να λειτουργεί βάσει του κανονισμού που συντάσσει ο ίδιος, ώστε να εγγυηθεί τη μακροημέρευση των σχολείων του αλλά και του κληροδοτήματός του, από το οποίο πληρώνονται εξάλλου όλοι οι δάσκαλοι των δημοτικών που ευεργετεί. Αγοράζει και ένα μεγάλο κτήμα 7,5 στρεμμάτων μέσα στα Γιάννενα, «γνωστόν με την ονομασίαν ‘‘Παπιγκιώτικη Μάνδρα’’», όπως μας βεβαιώνει ο παραπάνω κανονισμός, το οποίο εμπιστεύεται στη Μητρόπολη Ιωαννίνων για να στεγαστούν δυο νέα δημοτικά σχολεία.
Στην Πολυχρόνειο Σχολή στο Πάπιγκο, που ανεγέρθηκε το 1897, έσπευσαν να στήσουν στον προαύλιο χώρο την προτομή του Αναγνωστόπουλου, καθώς χωρίς την οικονομική συνδρομή του δεν θα είχε αποπερατωθεί το έργο. Η φράση που χαράκτηκε στην προτομή συμπυκνώνει ίσως τη ζωή του: «Ζήσας επί μακρόν χρόνον εν τη αλλοδαπή ούτε εν ταις λύπαις, ούτε εν ταις ευτυχίαις ελησμόνησα την αγαπητήν μου πατρίδα, διετέλεσα δε ενθαρρύνων αείποτε».
Ανάγνος και Έλεν Κέλερ
Ο Μάικλ Άναγνος λαμβάνει μια επιστολή το 1886 από την ανήσυχη οικογένεια Κέλερ, η οποία ζει σε μια μικρή πόλη της Αλαμπάμα και μεγαλώνει ένα εξάχρονο κορίτσι χωρίς όραση και ακοή. Τη σχολή Perkins τη συστήνει στον βετεράνο λοχαγό του αμερικανικού εμφυλίου Άρθουρ Κέλερ ο ίδιος ο Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ, καθώς ξέρει πως η ευκατάστατη οικογένεια βρίσκεται σε απόγνωση μεγαλώνοντας ένα μικρό «αγρίμι», όπως λένε, που δεν μπορεί να επικοινωνήσει ουσιαστικά με κανέναν.
Ο Αναγνωστόπουλος συγκινείται από το γράμμα και αναλαμβάνει την ευθύνη αλλά και το παιδαγωγικό ρίσκο να στείλει στο σπίτι των Κέλερ μια εικοσάχρονη μαθήτριά του, την Άνι Σάλιβαν. Η Σάλιβαν, με προβλήματα όρασης κι αυτή, είναι ένα επίσης βασανισμένο κορίτσι που θέλει να ξεφύγει από τα ιδρύματα, διαθέτοντας πάθος για διδασκαλία αλλά και γνώσεις στην ειδική αγωγή.
Η Σάλιβαν θα καταφέρει σταδιακά, με απαράμιλλο πείσμα και υπομονή, να μάθει στην Έλεν τις πρώτες της λέξεις παρέχοντάς της συνεχή ερεθίσματα για εξέλιξη. Κέλερ και Σάλιβαν έμειναν αχώριστες μέχρι το τέλος και η δασκάλα πρόλαβε να καμαρώσει την πρωτόγνωρη εξέλιξη της μαθήτριάς της. Αμφότερες είχαν να χρωστούν πολλά στον Αναγνωστόπουλο, που ήταν πάντα εκεί να συνδράμει οικονομικά, εκπαιδευτικά αλλά και ηθικά, όταν η Σάλιβαν ένιωθε πως δεν σημείωνε καμία πρόοδο.
Οι επιστολές του Αναγνωστόπουλου τόσο με την Έλεν Κέλερ και τη Σάλιβαν όσο και με τους γονείς του κοριτσιού επιβίωσαν ως τις μέρες μας και φυλάσσονται στο Perkins. Όταν η Κέλερ επισκέφθηκε εξάλλου την Ελλάδα το 1946 για μια διάλεξη, δεν παρέλειψε να αναφέρει τον μέντορα όλων των τυφλών της Αμερικής, Μάικλ Ανάγνος…
Τελευταία χρόνιαΟ Αναγνωστόπουλος ξεκίνησε στις 17 Μαρτίου 1906 από τις ΗΠΑ για αυτό που έμελλε να γίνει το στερνό επαγγελματικό του ταξίδι στα Βαλκάνια. Έπειτα από άλλη μια περιοδεία του στην Ελλάδα, την Τουρκία, τη Σερβία και τη Βουλγαρία, όπου επισκέφτηκε τις ελληνικές κοινότητες και έδωσε μια σειρά από διαλέξεις, βρέθηκε στο πλαίσιο των επαγγελματικών αναγκών του στη Ρουμανία και μετέβη στην πόλη Ντρομπέτα-Τούρνου Σεβερίν, όπου όχι μόνο υπήρχε ισχυρή ηπειρώτικη παροικία αλλά εκεί ζούσε και ο θείος του, Κωνσταντίνος Παναγιωτέσκο.
Εκεί θα αφήσει την τελευταία του πνοή ο Μιχάλης Αναγνωστόπουλος στις 29 Ιουνίου 1906 κάτω από αδιευκρίνιστες και μυστηριώδεις συνθήκες. Οι αναφορές έκαναν λόγο για υποτροπή κάποιου σοβαρού προβλήματος υγείας που τον ταλαιπωρούσε εδώ και χρόνια, αν και στις τόσες εκδοχές για τον αιφνίδιο θάνατό του έχει υποστηριχθεί ακόμα και το ενδεχόμενο της δολοφονίας. Ενταφιάστηκε στο ορθόδοξο κοιμητήριο της πόλης και χρόνια αργότερα τα απομεινάρια του μεταφέρθηκαν στην Κόνιτσα, όπου βρίσκεται πλέον ο τάφος του.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, έσπευσαν να γράψουν το όνομά του στο Άγαλμα της Ελευθερίας και ο κυβερνήτης της Μασαχουσέτης τον αποχαιρέτισε ως εξής: «Το όνομα του Μάικλ Ανάγνος ανήκει στην Ελλάδα, η φήμη του στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά το έργο του στην ανθρωπότητα».
Το επίγραμμα στην αναθηματική στήλη του Αναγνωστόπουλου που υπάρχει στο κεντρικό κτίριο του ινστιτούτου Perkins γράφει «Michael Anagnos - November 7, 1837 - June 29, 1906 - Vico Ortus Graeco - Tendebat sember - Ad Meliora - Atque Exelsiora». Ο κήρυκας των ελληνικών αξιών ενσάρκωνε πια το πανανθρώπινο πρότυπο του ηθικού κάλλους και της άδολης φιλανθρωπίας.
Εκείνος θα περιοριζόταν στα σίγουρα στον επικήδειο που έγραψε γι’ αυτόν μεγάλη αμερικανική εφημερίδα: «Έκανε τους τυφλούς να βλέπουν»…
Πηγή:www.newsbeast.gr











